مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٨٤ - ٥ كارهاى انجام گرفته در مجموعه مصنفات حكيم مؤسس
تصحيح و تحقيق شد و بدايع الحكم نيز به همت ديگر برادران تنظيم شده است. [١]
٥. كارهاى انجام گرفته در مجموعه مصنفات حكيم مؤسس
١- شناسايى كليه آثار آقا على مدرس در ٣٠ عنوان.
٢- شناسايى كليه نسخ خطى، نسخ چاپ سنگى و چاپ حروفى اين آثار.
٣- شناسايى نسخه اصل يا نسخ اصّح (در فقدان نسخه اصل) و تعيين ارزش هر نسخه.
٤- استنساخ نسخه اصل يا نسخه اصّح.
٥- مقابله متن استنساخ شده با همه نسخ و مشخص كردن اختلاف نسخ.
٦- تصحيح متن، و ذكر آن دسته از اختلاف نسخ كه مغيّر معنى است و حذف اختلاف نسخ ناشى از اغلاط نگارشى از پاورقىها.
[١]. از بدايع مجموعه چهار نسخه خطى و يك چاپ سنگى در دست است:
اول: نسخه اصل به خط آقا على مدرس تاريخ كتابت جمادى الاول ١٣٠٧.
دوّم: نسخه شماره ١٧٢٣ كتابخانه ملى ملك، تاريخ كتابت ١٣٠٧.
سوّم: نسخه شماره ٩٤٢ كتابخانه ملى ملك، تاريخ كتابت ١٣٠٨.
چهارم: نسخه شماره ٢٥٨٢، كتابخانه ملى ملك، تاريخ كتابت ١٣١١.
چاپ سنگى به خط احمد هزار جريبى با تقريظ حيدر قلى خان قاجار نهاوندى و به همت شيخ احمد شيرازى، ٢٨٧ صفحه، ١٣١٤ ه. ق. تهران.
در ضمن تدوين مجموعه مصنفات، سه تصحيح مستقل از بدايع در جريان بود كه همگى در سال ١٣٧٦ به پايان رسيده بود:
اوّل: آقايان سيد ابراهيم اشك شيرين و دكتر على اصغر مهدوى براساس نسخه اصل، در تهران.
دوّم: آقاى شيخ محمد جواد ساروى براساس سه نسخه خطى كتابخانه ملك و چاپ سنگى، در تبريز (و در سلسله انتشارات دانشگاه تبريز).
سوّم: آقاى شيخ احمد واعظى براساس چاپ سنگى، در قم.
مشخصات هر تصحيح به اطلاع مصححين ديگر رسانيده شد، بعلاوه مشخصات چهار نسخه خطى بدايع در اختيار مصحّح سوم قرار داده شد (اوايل تير ٧٦)، بههرحال تصحيح اخير كه در ميان سه تصحيح فوق به لحاظ نسخ مورد استناد، ضعيفترين آنها بود، زودتر از بقيه از سوى انتشارات حكمت در تهران به حليه طبع آراسته شد (زمستان ١٣٧٦). اگرچه نسخه چاپ سنگى نسخهاى كم غلط و قابل اعتماد است، اما مراجعه به چهار نسخه ديگر طريق احتياط بود، بعلاوه حذف سه صفحه از مقدمه آقا على، حذف تقريظ حيدر قلى خان نهاوندى، و حذف يادداشتهاى مفيد صفحه آخر چاپ سنگى، در كنار نيافتن بخش قابل توجهى از مستندات اقوال و راه يافتن برخى كاستىها در مقدمه، از ديگر نقائص نخستين چاپ حروفى است كه اميدوارم در چاپ بعدى اصلاح شود.