دارد[١] و حضرت اميرالمؤمنين ٧ ميراث كسى را كه ميراث خوار نداشته در زمان خود به‌فقيران شهر و همسايگان [١] مفلس خود مى‌داده‌[٢] و در حال غيبت امام در آن چند قول است: بعضى از مجتهدين برآنند كه آن را نگاه دارند تا ظهور امام و همچنين وصيّت به‌ورثه خود كنند در رسانيدن آن به امام‌[٣] و بعضى گفته‌اند كه: در زمين دفن كنند[٤] و بعضى برآن رفته‌اند كه برفقرا قسمت نمايند [٢][٥]. و استاد بنده- اعنى افضل المتاخّرين بهآء الملّة والدين محمّد عاملى طاب‌ثراه- ترجيح اين قول كرده‌اند [٣]. و اگر ظالمى آن را به تعدّى بگيرد كسى ضامن آن نيست، امّا دادن آن به ظالم بى‌خوف جايز نيست. و همچنين اگر كافر حربى يا ذمّى بميرد و ميراث خوارى نداشته باشد ميراث او نيز از امام است.

______________________________
غيبت بوده باشد. (صدر)

[١]- همسايگان در روايت نيست، بلى در بعض نسخ بدل همشهريجه وهمشاريجه وهمشيرجه‌است و تفسير شده است بر اين نسخه به خواهران و برادران رضاعى. (يزدى)

[٢] اين قول قوى است، بلكه محتمل است عدم تعيّن خصوص فقراء و جواز صرف آن به سائرمصارف وجوه برّ لكن احوط اقتصار است بر خصوص فقراءِ از سادات. (تويسركانى)

[٣] رجوع به مجتهد جامع الشرايط حىّ كنند و به فرموده او عمل نمايند إن شاء اللَّه تعالى. (دهكردى، صدر)

* احوط دادن به مجتهد جامع الشرايط است، او به تكليف خود عمل كند و بهتر دادن او است آن را به فقراء. (يزدى)

[١] شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه ٤: ٢٦٢، ذيل حديث ٥٦١٢. شيخ طوسى، نهاية ٣: ٢١٠ و ٢١١. يحيى بن سعيد حلّى، جامع الشرايع: ٥٠٢. علّامه، تحرير ٥: ٣٩ و ارشاد ٢: ١٢٥.

[٢] شيخ‌مفيد، مقنعه: ٧٠٥. كافى ٧: ١٦٩، حديث ١ و ٢. وسائل ٢٦: ٢٥٢، حديث ٢ و ٣ و ١٠ و ١١.

[٣] شيخ طوسى، خلاف ٤: ٢٣، مسأله ١٥. ابن‌ادريس، سرائر ٣: ٢٢٩. شهيدثانى، روضه ٨: ١٩١.

[٤] شهيد اوّل در دروس ٢: ٣٧٧ و ابن ادريس در سرائر ١: ٤٩٨ به اصحاب و قومى نسبت داده‌اند.

[٥] شيخ مفيد، مقنعه: ٧٠٦. ابن برّاج، مهذّب ٢: ١٥٤. شيخ طوسى، نهاية ٣: ٢٤٦ و ٢٤٧.

محقّق، شرايع ٤: ٤٠. علّامه حلّى، ارشاد ٢: ١٢٦. شهيد اوّل، لمعه: ٢٤٩.