شدن پيشنماز از ذكر ركوع رسيده باشد، و اگر ترسد كه تا به صف مأمومين رسيدن پيشنماز سر از ركوع بردارد، در اين صورت [١] مخيّر است اگر خواهد همانجا كه رسيده نيّت اقتدا كند و تكبير احرام بگويد و به ركوع رود و ركوع كرده خود را به صف رساند، و اگر خواهد دو سجده را نيز آنجا بجا آورد و بعد از آن خود را به‌صف رساند، و سنّت است كه در وقت رفتن به جانب صف پاى خود را برروى زمين بكشد و گام برندارد.

و اگر وقتى برسد كه پيشنماز سر از ركوع برداشته و به سجود نرفته يا وقتى كه در سجده اوّل باشد در اين دو صورت سنّت است كه به نيّت اقتدا تكبير احرام بجاآورد و با پيشنماز سجده كند و چون پيشنماز به ركعت دوم برخيزد با او برخيزد و نيّت كرده نماز را از سر گيرد [٢]. و بعضى از مجتهدين برآنند كه نيّت اوّل كافى است [٣][١] و احتياج به نيّت ديگر نيست.

و اگر وقتى برسد كه پيشنماز سر از سجده دوم برداشته به‌تشهّد نشسته باشد سنّت است كه بعد از نيّت و تكبير احرام با او بنشيند و ذكر خدا را بجاآورد پس اگر تشهّد آخر باشد مأموم آن‌قدر صبر كند كه پيشنماز سلام دهد و بعد از آن برخيزد و نماز به همان نيّت اقتداى سابق تمام كند، و اگر تشهّد اوّل باشد با پيشنماز برخيزد و نماز را به همان نيّت به اتمام رساند، و هرگاه مأموم دو ركعت آخر را با پيشنماز دريافته باشد مخيّر است در دو ركعت باقى كه منفرداً مى‌گزارد در ميانه حمد و تسبيح [٤] اگرچه پيشنماز در دو

______________________________
[١]- ولى آن قدر دور نباشد كه مانع از تحقّق جماعت است. (دهكردى، صدر)

* به شرط آنكه مانع از اقتداء نداشته باشد، مانند حايل و بلندى جاى امام و بعد منافى و نحو آن، و احوط آن است كه در حال ذكر ركوع حركت نكند و همچنين در حال قرائت. (كوهكمره‌اى)

[٢] احتياطاً. (خراسانى)

[٣] اين قول قوى است. (تويسركانى)

* اين قول بعيد نيست هرچند احوط آن است كه در اين حال اقتداء نكند و بر تقدير اقتداء پس احوط بعد از اتمام اعاده نمايد. (كوهكمره‌اى)

[٤] بلكه تسبيح افضل است و لكن واجب است بر مأموم در دو ركعت اوّل خود كه دو ركعت‌

[١] شيخ طوسى، مبسوط ١: ١٥٩. ابن ادريس، سرائر ١: ٨٥.