بعضى افعال را پيش از پيشنماز عمداً بجاآورد نماز او باطل نمى‌شود [١] پس اگر قبل از پيشنماز ركوع كند واجب است كه در ركوع توقّف كند تا پيشنماز ركوع را بجاآورد و نماز او صحيح است [٢] مگر در يك صورت و آن آنست كه عمداً به ركوع رود قبل از آنكه پيشنماز قراءت را تمام كند، امّا اگر از روى سهو قبل از پيشنماز ركوع كند در اين صورت واجب است كه سر از ركوع بردارد و متابعت پيشنماز كند در ركوع.

و جايز است [٣] مأموم را سلام دادن قبل از آنكه پيشنماز سلام دهد خواه ضرورت داشته باشد و خواه نه امّا بعد از آنكه نيّت انفراد [٤] كند. و همچنين جايز است كه در اثناى نماز نيّت انفراد [٥] نمايد و تتمّه نماز را منفرداً بگزارد، مگر نمازى كه جماعت در آن واجب است مثل نماز جمعه و نماز عيد وقتى كه واجب شود.

و هر گاه مأموم در اثناى نماز نيّت انفراد كند پس اگر انفراد او قبل از آن است كه پيشنماز حمد خوانده لازم است كه او حمدو سوره را بخواند اگر محل سوره باقى [٦] باشد، و اگر بعد از خواندن پيشنماز حمد را منفرد شده اكتفا به خواندن پيشنماز كند در

______________________________
[١]- احوط بلكه اقوى بطلان نماز است در صورت رفع رأس يا هوى به ركوع يا سجود عمداًو در صورت سهو عود كند به ركوع يا سجود. (تويسركانى)

[٢] ترك احتياط به اتمام نماز و اعاده آن ننمايند. (صدر)

[٣] و احتياطاً بعد از اتمام اعاده كند نماز را. (مازندرانى)

[٤] قصد انفراد لزومى ندارد در سلام قبل از امام. (تويسركانى)

* هرگاه نيّت انفراد نكند، پس احوط آن است كه بعد از امام سلام دهد. (كوهكمره‌اى)

* نيّت انفراد كردن هم لازم نيست مگر آنكه تقدّم به قدرى باشد كه منافى صدق قدوه باشد. (نخجوانى، يزدى)

[٥] احوط عدم نيّت انفراد است در نماز بدون عذر. (تويسركانى)

* به ملاحظه اخبار وارده از اهل بيت اطهار صلوات اللَّه عليهم اجمعين بدون عذر و علّت نيّت انفراد ننمايند على الاحوط. (صدر، نخجوانى)

[٦] به اينكه وقت تنگ نشده باشد و گنجايش خواندن آن را داشته باشد. (خراسانى)

* يعنى در جائى كه سوره خواندن واجب باشد و به جهت ضيق وقت و نحو آن ساقط نشده باشد. (دهكردى، كوهكمره‌اى، يزدى)

* مراد از باقى ماندن محلّ سوره و باقى نماندن معلوم نيست. (مازندرانى)