معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٣ - الف نمونههايى از تأويلات مقبوله

بشرى مى‌باشد. اگر اين آب‌ها فروكش كند، چه كسى مى‌تواند دوباره آن را فراهم سازد، جز خدا؟

اين، معنى ظاهرى آيه است، ولى در باطن، معناى اوسعى دارد. «ماء» كه نام جسم سائلى است كه مورد استفاده اساسى بشر، در جنبه‌هاى آبيارى و آشاميدن و ديگر امور مادّى، به‌كار مى‌رود. از اين مفهوم تنگ، جدا گشته، و مفهوم گسترده‌ترى از آن مقصود است، و آن: مطلق چيزى است كه مايه حيات مادّى و معنوى انسان مى‌باشد، و آن: «علوم و معارفى» است كه از جانب اولياى الاهى مورد بهره همگان قرار مى‌گيرد.

لذا وقتى از امام‌ على موسى الرضا- عليه‌السلام- درباره اين آيه سؤال شد، فرمود:

ماؤكم ابوابكم الأئمة- عليهم السلام- والائمة ابوب الله، فمن يأتيكم بماءٍ معين، اي بعلم الامام.

روايات در اين زمينه، متعدد است.[١]

٥. آيه:

وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ.[٢]

ظاهر آيه، در مورد جنگ است، كه در تأمين هزينه جنگ، بايد مردم از بذل مال، دريغ نورزند. لذا «سبيل الله» را، مفسرين، با در نظر گرفتن شأن نزول، به معناى «قتال» در راه خدا، و دفاع از كيان اسلام، تفسير كرده‌اند.

ولى باطن آيه، معنى گسترده‌ترى را هدف دارد: مطلقاً در راه‌ تثبيت كلمه الله في الارض‌ و احياى حكومت عدل الاهى و گسترش آن در پهناى زمين، بايد كوشش كرد، و هزينه‌هاى لازم در اين راه را، بايد مردم فراهم سازند، از جمله: بودجه دولت، كه در سازماندهى تشكيلات نظامى، سياسى، فرهنگى، نيازمند است، بايد مردم تأمين كنند، و هركس به اندازه توانايى در راه تأمين بودجه دولت، آمادگى نشان دهد، و سستى نكند، زيرا هرگونه ضعف و ناتوانى دولت‌

[١] . ر. ك: تفسير و مفسران، ج ١، ص ٣٠ به نقل از: تفسير صافى، ج ٢، ص ٧٢٧؛ تأويل الآيات الطاهرة، ج ٢، ص ٧٠٨.

[٢] . بقره، آيه ١٩٥.