معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٠٠ - الف بررسى سندى

كتاب‌ ثواب الاعمال صدوق‌ از طريق وى نقل شده است. وى كه به كمك پدرش از بنيانگذاران مذهب واقفى بود، كتابى به نام‌ فضائل قرآن‌ دارد.[١] مرحوم‌ كشى‌ او را «كذاب ملعون» دانسته است:

او گفته او كتاب تفسير قرآن دارد كه من حتى نقل كردن يك حديث از آن را جايز نمى‌دانم.[٢]

بخش ديگرى از روايات خواص و فضائل از ابى بن كعب انصارى‌ نقل شده است. در اين حديث، حديث مفصل فضائل سوره‌هاى قرآن به ترتيب و جداگانه ذكر كرده شده است. ولى‌ شوكانى‌ گويد:

هيچ اختلافى بين حفاظ نيست كه اين حديث جعلى است و برخى از مفسران چون ثعلبي و واحدي و زمخشري فريب آن را خورده و نقل كرده‌اند، به جهت آنكه آنان حديث‌شناس نبوده‌اند.[٣]

ابن جوزى‌ نيز گويد:

از ثعلبي و واحدي- چون حديث‌شناس نبوده‌اند- تعجبى نيست، بلكه شگفتى از ابوبكر بن ابي داود است كه با آنكه مى‌دانسته اين حديث مجعول است، آن را در كتاب خود در فضائل قرآن نقل كرده است.[٤]

شبيه اين كلام را محمد طاهر هندى‌ نيز دارد.[٥]

قرطبى‌[٦]، شهيد ثانى‌،[٧] سيوطى‌[٨] و ابن صلاح‌[٩] هر كدام به مجعول بودن اين حديث تصريح نموده‌اند. در عين حال اين حديث به‌صورت متفرق در ابتدا و

انتهاى تفسير سوره‌هاى قرآن در كتاب‌هاى‌ كشاف‌، انوار التنزيل‌، مجمع‌البيان‌، جوامع الجامع‌، در المنثور، نور الثقلين‌، ابوالفتوح رازى‌، كنز الدقائق‌، مصباح‌

[١] . محمد بن شيخ طوسى، الفهرست، ص ٥١.

[٢] . محمد بن حسن طوسى، اختيار معرفة الرجال، ص ٥٥٢.

[٣] . محمد بن على شوكانى، الفوائد المجموعة فى الاحاديث الموضوعة، ص ٢٩٦.

[٤] . عبدالرحمان بن على بن جوزى، الموضوعات، ج ١، ص ٢٤٠.

[٥] . تذكرة الموضوعات، ص ٨٢.

[٦] . الجامع لاحكام القرآن، ج ١، ص ٧٩.

[٧] . زين‌الدين على بن احمد( شهيد ثانى)، الرعاية فى علم الدراية، ص ١٥٧.

[٨] . جلال‌الدين سيوطى، اللئالى المصنوعة فى الاحاديث الموضوعة، ج ١، ص ٢٢٧.

[٩] . ابن صلاح، مقدمه، ص ٥٩.