معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦١٠ - قطائع الملوك

و كارشان رو به تباهى مى‌رود. از اين رو، گفته: با خود دارى از بذل مال- در راه تحكيم دولت حق- خود را به هلاكت نيانداخته است، و به نابودى و

نيستى نكشانيد.

تمامى آيات انفاق، كه با عنوان «فى سبيل الله» در قرآن آمده‌اند، به همين جهت اشاره دارند كه بايد مردم، بر حسب مكنت و اقتدار، هر يك به سهم خود، از بذل مال در راه تحكيم پايه‌هاى دولت دريغ نورزد، و گرنه، دود آن به چشم خودشان خواهد رفت.

شايد، اولين كسى كه در اسلام، ماليات وضع كرد، مولا اميرمؤمنان (عليه‌السلام) باشد. آن حضرت بر هر اسب سوارى سالانه دو دينار، و بر هر اسب باركش يك دينار ماليات وضع كرد.[١]

نكته قابل توجه آنكه درباره ماليات، در اسلام، تعين مقدار و جنس، و نيز موارد آن مشخص نشده است، اصل وضع ماليات، و مقدار و موارد آن، به دولت واگذار شده تا بر حسب نياز در هر زمان و مكان، و شرايط، ماليات وضع كند و مقدار و جنس و موارد آن را به مقدار نياز مشخص كند، زيرا وضع ماليات، بر اساس نياز دولت استوار است، لذا به هر اندازه و به هر كيفيت كه دولت نياز پيدا مى‌كند، ماليات متناسب، بر درآمدها وضع مى‌كند. گاه نياز بالا مى‌رود، و گاه كاهش مى‌يابد، لذا ماليات بر حسب اوضاع تفاوت مى‌كند و زمانى هم كه نياز نباشد، مرتفع مى‌شود.

اين بهترين و عادلانه‌ترين شيوه‌اى است كه اسلام درباره ماليات پيش گرفته است، زيرا تأمين نياز دولت، بر حسب درآمدها سنجيده و اين فريضه بر عهده توانگران گذارده مى‌شود تا هر كدام بر حسب توانايى خود، پرداخت كنند.

[١] . محمد بن يعقوب كلينى با سند صحيح از محمد بن مسلم و زراره روايت كرده است: عن الباقر و الصادق( عليهما السلام) قالا: وضع اميرالمؤمنين( عليه‌السلام) على الخيل العتاق الراعية فى كل فرس فى كل عام دينارين و جعل على البراذين ديناراً.( وسائل الشيعه، ج ٩، ص ٧٧، باب ١٦، زكات). برذون به معناى چهارپاى باركش است.