معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٢٨ - روايات عامه

اليدين را همان ذو الشمالين دانسته كه در واقعه بدر شهيد شده است.

ذو الشمالين، عمير بن عبد عمرو بن فضله خزاعي است كه در واقعه‌

بدر شهيد گرديد. ولى ذو اليدين، تا پس از وفات پيغمبر، حيات داشت، و او از قبيله «بنى سليم» است و «سَلَمى» خوانده مى‌شود، و نام او خرباق است. و در روايت مسلم آمده: ابوهريره گفت: شخصى از قبيله بنى سليم برخاست و گفت ...

در روايت‌ مسلم‌ و احمد و غيره آمده است كه‌ ابوهريره‌ گفت:

بينما انا اصلي مع رسول الله ...؛

موقعى كه من با پيغمبر نماز مى‌خواندم ...

لذا بيشتر محققين اتفاق نظر دارند كه‌ ذو الشمالين‌ غير از ذو اليدين‌ است. و امام‌ ابن ادريس شافعى‌ به صراحت آن‌ها را دو نفر مى‌داند- به كتاب‌ اختلاف الحديث‌ نوشته‌ شافعى‌ رجوع شود.[١]

ابن حجر گويد:

بيشتر بر آن رفته‌اند كه نام ذو اليدين، خرباق است، دو دست او كمى دراز بود، يا آنكه با هر دو دست كار انجام مى‌داد.[٢]

ابن سعد در طبقات، ذو الشمالين‌ و ذو اليدين‌ را يكى شمرده و او را عمير بن عبد عمرو خزاعى‌ دانسته است و پيغمبر پس از هجرت او به مدينه، ميان او و يزيد بن حارث‌ عقد اخوت برقرار كرد، و هر دو، در واقعه بدر شهيد شدند. قاتل‌ ذو الشمالين‌ را ابو اسامه حبشى‌ معرفى كرده است.[٣]

همچنين است‌ ابن الاثير[٤] و ابن حجر[٥] و ابن عبد البر[٦] و ديگر كتب مربوطه.

اساساً ذو اليدين‌ كه معاصر ابوهريره‌ باشد، جز در اين روايات، در جاى ديگر مطرح نشده است، و ابن حجر و ديگران او را خرباق‌ معرفى كرده‌اند.

اين كه‌ خرباق‌ كيست؟ خود مجهولى از مجهولات است و در هيچ‌يك از

[١] . ر. ك:« فتح البارى» شرح صحيح بخارى، ج ٣، ص ٧٧.

[٢] . همان، ص ٨٠.

[٣] . ر. ك: طبقات ابن سعد( چاپ ليدن)، ج ٣، ١، ص ١١٨، س ٢٠ و ق ٢، ص ٨٥، س ٩.

[٤] . اسدالغابة فى معرفة الصحابة، ج ٢، صص ١٤١ و ١٤٥.

[٥] . الاصابة، ج ١، صص ٤٨٦ و ٤٨٩.

[٦] . الاستيعاب، ج ٢، ص ٤٦٩.