سرشارى به حساب مى‌آيد. البته روايات مجعول و اسرائيليات نيز در آن، فراوان يافت مى‌شود كه مورد انتقاد شديد متأخّران قرار گرفته است، تا آنجا كه امام‌ محمد عبده‌، آوردن اين‌گونه روايات را، از وَلَع (حرص و آز) جنون‌آميز

وى شمرده، و از خدا خواسته تا از گناهى كه كرده، در گذرد.[١]

٢. پراكنده و بدون نظم‌

روايات به صورت بر هم انباشته، آورده شده است. مانند جلال‌الدين سيوطى‌ (ت ٩١١) در تفسير الدّر المنثور. او روايات مربوط به هر آيه را بدون مراعات نظم و ترتيب و بدون ترجيح يا نقد و نظر آورده است.

تفسير برهان‌- سيد هاشم بحرانى‌ (١١٠٩)- و نور الثقلين‌- حويزى‌ (١١١٢) نيز بر همين شيوه‌اند و تنها به ثبت روايات منقوله از ائمه معصومين- عليهم السلام- بدون رعايت نظم يا نقد و نظر بسنده كرده‌اند.

٣. گزينش روايات مورد قبول‌

در اين روش، از آوردن روايات ناپسند خوددارى مى‌شود، مانند روش‌ ملّا صالح بَرَغانى‌ (ت ١٢٧٠) در سه تفسير كبير، متوسط و مختصر.

البته گزينشى كه ملاك آن صرفاً پسند و ناپسندى شخص باشد، متعارف نيست و چه بسا پسند كسى براى ديگرى يا بر وفق قواعد، ناپسند باشد و همين امر درباره‌ تفسير برغانى‌ مشهود است، مثلًا از روايات ابتداى نسل بشرى، به آن دسته از روايات كه ازدواج با حوريه و جنّيه را مطرح ساخته، بسنده كرده و روايت ازدواج خواهر و برادر از دو شكم را نياورده است.

[١] . استاد محمد عبده ذيل آيه« قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً- آل‌عمران، آيات ٤١) روايتى را كه با مقام شامخ انبيا منافات دارد، از طبرى مى‌آورد، آنگاه مى‌گويد:« و لو لا الجُنُون بالروايات مهما هَزُلَتْ و سَمُجَتْ لما كان لمؤمن أن يكتب مثل هذا الهزء و السَخَف الذى ينبذه العقل، و ليس فى الكتاب ما يشير إليه. و لو لم يكن لمن يروى مثل هذا إلّا هذا لكفى بى جرحه و أن يضرب بروايته على وجهه. فعفى الله عن ابن جرير إذ جعل هذه الرواية ممّا ينْشَر( محمد رشيد رضا، تفسير القرآن الحكيم، الشهير بتفسير المنار، ج ٣، صص ٢٩٩- ٢٩٨).