معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٦٤ - ب قول در قرآن

در آيه، آنچه را در دل خود گمان برده‌اند، قول ناميده است.

سوم، به صرف اعتقاد مى‌گويند، همانطور كه مى‌گويند: فلانى به قول‌ ابى‌حنيفه‌ رفته است، يعنى: رأى او را پسنديده و هم عقيده او شده است.

چهارم، مطلق دلالت را گويند: چنانكه شاعر آورده است:

امتلأ الحوض و قال: قطني.

حوض پرشد و دلالت بر آن داشت كه مرا بس است.

پنجم، عنايت داشتن به چيزى كه عقيده جازم را مى‌رساند. چنانكه گويند: فلانى چنين قولى را دارا است. فلان يقول بكذا. زيرا اختصاص او را بدان قول مى‌رساند.

ششم، اصطلاح اهل ميزان (علماى منطق): قول جوهر، قول عرض و ... كه در مقولات شمرده‌اند.

هفتم، الهام. مانند:

قُلْنا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَ إِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً.[١]

زيرا چنين گفتارى به صورت خطاب بر او القا نشد و صرفاً الهام و القاى درونى بود.

ذلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ.[٢]

در اين آيه، عيسى‌ را قول حق ناميد، همانگونه كه او را در آيه ديگر، كلمه ناميد:

وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى‌ مَرْيَمَ.[٣]

و اين اشارت به اين آيه دارد:

إِنَّ مَثَلَ عِيسى‌ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ.[٤]

ب. قول در قرآن‌

در قرآن نيز، واژه قول درباره غير انسان‌ها به كار برده شده است، چه آنكه‌

[١] . كهف، آيه ٨٦.

[٢] . مريم، آيه ٣٤.

[٣] . نساء، آيه ٧١.

[٤] . آل عمران، آيه ٥٩.