معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٥٨ - سياست و حكومت در قرآن

لذا امروزه علماى ما با نگاه نوع دوم به سراغ قرآن مى‌روند. يعنى در مشكلات دقت مى‌كنند كه مثلًا سياسى‌اند يا اخلاقى؟ آن‌گاه براى حل اين مشكلات سراغ قرآن مى‌روند. روشن است كه- به اعتقاد ما- پاسخ اين مشكلات در قرآن هست؛ البته بايد هنر استخراج اين راه‌حل‌ها را از قرآن داشته باشيم.

در اين راستا، اين اصل را داريم كه فهم السؤال نصف الجواب كه متأسفانه ما اساساً مشكلات جامعه را نفهميده‌ايم. وقتى مشكلات را نتوانسته‌ايم مشخص كنيم، راه به جايى نمى‌بريم. پس شرط اول، پى بردن به مشكلات است. يعنى با توجه و دقت، همه مشكلات جامعه را ببينيم و آن‌ها را خوب بشناسيم. معناى دقيق حديث من أصبح و لا يهتم بأمور مسلمين فليس بمسلم‌[١] نيز همين است، يعنى روزانه قبل از هر چيز، مسلمان بايد راجع به مسائل اجتماعى فكر كند. پس اولين گام، تشخيص مشكلات عمومى و اجتماعى است. آن وقت بايد سراغ قرآن رفت كه آيا در قرآن راه‌حل اين مشكلات هست يا نه؟ بايد شخص حضور ذهن اجمالى از آيات قرآن داشته باشد تا با تشخيص مشكلى به سرعت آيات مربوط به آن را پيدا كند يا دست‌كم با آن‌ها آشنايى داشته باشد.

از سويى به قول علامه‌ طباطبايى، قرآن يك ويژگى خاصى دارد كه اگر كسى سراغ آن برود، براى او مطالبى پيدا مى‌شود. امروز كه سراغ آيه خاصى مى‌رويد، يك معنا برداشت مى‌كنيد؛ فردا معنايى عميق‌تر به‌دست مى‌آوريد. براى مثال آيه شريفه‌اى راجع به حضرت‌ موسى‌ است؛ حضرت‌ موسى‌ آدم عجيبى است، خيلى با قابليت و فرزانه است، وقتى كه جوان، قدرتمند، قد بلند، چهارشانه، قوى هيكل بود، خداوند به او علم و حكمت عطا كرد كه اين هم نيروى معنوى براى او بود. زمانى‌ موسى‌ حس كرد كه همه نعمت‌هاى بزرگ الاهى او را در برگرفته است، لذا مى‌خواهد شكر كند؛ مى‌گويد:

رَبِّ بِما أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيراً لِلْمُجْرِمِينَ.[٢]

[١] . محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٢، ص ١٦٣.

[٢] . قصص، آيه ١٧.