معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٥٥ - مطالب مورد اشاره در اين سوره

و همچنين كسانى كه كفر و ايمان در نظرشان يكسان است، گهى ايمان، گهى كفر مى‌ورزند، نيز از گمراهان راه حيات مى‌باشند:

وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ.[١]

هر كه كفر را به جاى ايمان بپذيرد، هرآينه راه را گم كرده [است‌].

مطالب مورد اشاره در اين سوره‌

در اين سوره مباركه به برخى از مسائل اساسى اشارت دارد، كه به ترتيب نام مى‌بريم و تفصيل و شرح آن در جاى مناسب خود آورده مى‌شود:

١. مسأله ربوبيت، كه تمامى ابعاد هستى را زير پوشش قرار داده است، و لايزال استمرار دارد. تداوم افاضه از جانب حق تعالى، ضرورت جهان هستى است.

٢. رحمت لايزال الاهى، كه منشأ همه بركات در عالم وجود است.

٣. ضرورت يوم‌الجزاء كه حكمت آفرينش و تكليف آن را ايجاب مى‌كند.

٤. عبادت كه غايت تذلّل است، جز مقام عظمت الاهى را نشايد.

٥. دست نياز، جز به سوى فياض على‌الإطلاق نشايد. وسايل و شفعا نيز بايد از جانب او معرّفى شوند، تا در راستاى هم او باشند.

٦. هدايت، عنايتى است از جانب حق تعالى، كه بايستى همواره از جانب او افاضه شود.

هدايت، داراى مراحلى است كه از فطرت آغاز شده، به عصمت منتهى مى‌شود.

و هر مرحله داراى مراتبى است كه با عنايت حضرت حق، بايد درجه درجه طى شود.

و مانند مراتب نورى، پيوسته از درجه ضعيف به درجه قوى صعود كرد، و هر درجه ضعيف، فاقد مقدار زائد درجه قوى است، و به همان نسبت ظلمانى است، كه با عنايت الاهى از آن خارج گشته، وارد فضاى نورانى‌تر شد:

يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ

[١] . بقره:، آيه ١٠٨.