معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٥٣ - هدف و ساختار سوره

خود را در جمع تقاضاكنندگان قرار داده، تا خويشتن را در پيشگاه با عظمت الاهى، ناچيز جلوه دهد، و براى خويش، شخصيتى قابل ذكر، در آن ساحت قدس به حساب در نياورد. و اين، كمال فروتنى و تواضع در مقابل حضرت حق است، كه يك بنده ناچيز، در پيشگاه مولا هرگز اظهار وجود نكند.

نكته ديگر به هدف اجابت نزيك‌تر است، زيرا با دعاى او حاجت ديگران برآورده مى‌شود و از كرم خدا دور است كه حاجت وى را بر نياورد.

درخواست وى، صرفاً ارائه طريق است، تا در انتخاب اصلح، پيوسته رهنمون او باشد.

و مقصود از «صراط مستقيم»، راه درست رفتن است، كه همواره از خداوند مى‌خواهد در تمامى شئون زندگى، چه خرد و چه كلان، چه مادّى و چه معنوى، راهنماى او باشد، تا با موفقيت انجام گيرد. لذا «صراط مستقيم» اشاره به جهت خاصّ يا امر خاصّى نيست، بلكه در تمامى شئون و تمامى مسائل مربوط به حمايت مادى و معنوى است.

رواياتى كه به اسلام يا ولايت كبرى اشارت دارد، از باب بيان اظهر مصاديق است.[١]

صراط مستقيم، همان صراط سومّ و راه وسط است، كه انحراف ندارد، و سلوك آن، به حق و حقيقت منتهى مى‌شود:

فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحابُ الصِّراطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدى‌.[٢]

اين راه راست و جادّه وسطى، در ميانه دو راه انحرافى قرار دارد، راه افراط و ديگرى راه تفريط. افراط: تندروى و تفريط: كندى و كاستى است، لذا براى‌

[١] . ر. ك: ميرزا محمد مشهدى، تفسير كنز الدقائق، ج ١، ص ٦٠. براى نمونه:« المفضل بن عمر قال: سالت ابا عبدالله( عليه‌السلام) عن الصراط، فقال: هو الطريق الى معرفة الله عزوجل و هما صراطان: صراط فى الدنيا و طريق فى الاخرة؛ فما الصراط الذى فى الدنيا فهو الامام المفترض الطاعة من عرفه فى الدنيا و اقتدى بهداه، مرّ على الصراط الذى هو جسر جهنم فى الاخرة و من لم يعرفه فى الدنيا زلّت قدمه على الصراط فى الاخرة فتردّى فى نار جهنم.»

[٢] . طه، آيه ١٣٥.