معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٥ - امتيازات الميزان در گفتوگو با استاد محمد هادى معرفت
داشتهاند، منتهى تفسير المنار كه عرضه شد، از آن جا كه از ديدگاه كسانى بود كه در مكتب غير اهلبيت (عليهالسلام) پرورش يافته بودند و بر اساس نيازهاى جامعه نيز بود، اثرى مستقيم بر روى جامعه اسلامى گذاشت.
در اينجا بود كه علامه طباطبايى احساس نگرانى كرد و در واقع مىخواست، همان هدف و انگيزهاى را كه امثال تفسير المنار، دنبال مىكنند و همان پيامها و نگرشها را در سايه مكتب اهلبيت (عليهالسلام) مطرح كند و در واقع حاشيهاى بر آن تفسير باشد و در مواردى كه احياناً اين گونه مفسرين در تشخيص خود اشتباه كردهاند، ديدگاه آنان را تصحيح كند. از اين رو ايشان تفسير خود را بر همين پايه گذاشت.
جالب آن كه هم اكنون در الميزان مىبينيم كه تا آنجا كه تفسير المنار رسيده و چاپ شده است (سوره يوسف) ايشان با شرح و بسط بيشترى و با برداشتهاى گستردهترى بحث كردهاند، ولى پس از آن در تفسير بقيه قرآن به اختصار گذشتهاند و اين دوگانگى ميان دو نيمه تفسير الميزان، بسيار ملموس است. در مواردى متن آيات، يك صفحه را شامل مىشود، ولى بيش از نصف صفحه تفسير و توضيح ندارد، كه در نيمه اول تفسير به عكس است.
بنابراين تفسير ايشان در واقع، تصحيح و تكميل است، براى تفاسيرى كه در عصر ايشان عرضه شده است. و لذا ايشان در تفاسير اجتماعى بسيار خوب وارد شدهاند و نقطه نظرهاى خوبى دارند. البته از آنجا كه ايشان استاد عرفان و فلسفه بودهاند، در مسائل معرفتى و معارف قرآن و مسائل فلسفى، فقط نخواستهاند يك مسأله فلسفى يا كلامى را مطرح كنند، بلكه تنها مسائلى را دنبال كردهاند كه پايه جامعه زندگى و تربيت است و در اين زمينه اثر مستقيم دارد.
بنابراين بهترين عنوانى كه به اين تفسير مىتوان داد، همان تفسير جامع است. مقصود از تفسير جامع، آن است كه گرايش خاصى نداشته باشد. در اين تفسير، جنبههاى تاريخى، ادب، فلسفى و كلامى قرآن و جنبههاى گوناگون ديگر مطرح است، ولى بيشترين هدف، مسائل اجتماعى است، آن هم بهعنوان