خوانند، ناگهان با مطلبى غير مترقّبه مواجه نشود و تا ذهنيت او را آماده نكند، وارد مطلب نشود. همچنين با شيوه‌اى ظريف به مطلب پايان دهد تا شنونده به سهولت خود را در پايان مقصد بيابد، و در انتظار نماند. يعنى خود را در حالتى بيابد كه كمال مقصود را در بر گرفته است.

اين خاصيت بديعى به كمال وضوع در يك يك سوره‌ها به چشم مى‌خورد و علما از روزهاى نخست به آن پى برده‌اند.

اكنون اين پرسش پيش مى‌آيد:

آيا مى‌شود كلامى با مقدّمه‌اى زيبا و خاتمه‌اى شيوا، مقصودى بس والا نداشته باشد؟ اين نكته‌اى است كه علماى متأخر به آن پى برده‌اند؛ از جمله استاد بزرگوار، علّامه طباطبايى بر اين نكته اصرار داشت كه هر سوره صرفاً مجموعه آيات پراكنده و بدون «جامع واحد» نيست، بلكه «وحدت فراگير» بر هر سوره حاكم است و پيوستگى آيات آن را مى‌رساند. مسأله «وحدت موضوعى» يا «وحدت سياق» در هر سوره كه از قراين كلامى قابل توجه است، از همين جا نشأت گرفته است. استاد در اين زمينه مى‌فرمايد:

انّ لكل طائفةٍ من هذه الطوائف من كلامه تعالي (التي فصّلها قِطَعاً قِطَعاً و سمّي كل قطعة سورة) نوعاً من وحدة التأليف و الالتمام، لا يوجد بين أبعاض من سورة و لا بين سورة و سورة. و من هنا نعلم أنّ الأغراض و المقاصد المحصلة من السور مختلفة، و أنّ كل واحدة منها مسوقة لبيان معني خاص و لغرض محصّل لا تتمّ السورة إلّا بتمامه و علهذا فالبسملة في مبتدإ كلِّ سورةٍ راجعة الي الغرض الخاص من تلك السورة.[١]

براى هر بخشى از كلام الاهى كه آن را بخش بخش قرار داد و هر بخشى را سوره ناميد، نوعى همبستگى و پيوستگى و انسجام وجود دارد كه بين اجزاى يك سوره يا بين سوره‌اى با سوره‌اى ديگر وجود ندارد و از همين‌جا در مى‌يابيم اهداف و مقاصدى كه از سوره‌ها به‌دست مى‌آيد، گونه‌گون است و هر يك از آن‌ها براى بيان معنايى خاص و هدفى مخصوص ذكر شده‌اند كه سوره بدون آن كامل نمى‌شود. بر همين اساس بسم الله در آغاز هر سوره به هدف ويژه از آن سوره برمى‌گردد.

[١] . سيد محمد حسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ١٦.