معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٠٠ - ٢ مطرح كردن مسأله وحدت موضوعى هر سوره

چيست و چه مطالبى را بر جهانيان عرضه داشته كه از روز نخست، شگفتى همگان را در پى داشته، علاوه بر تسخير جان‌ها، بر پهناى گسترده جهان، سايه افكنده است؟

استاد علّامه طباطبايى، بر اين نكته توجه فراوان داشت، تا آنجا كه قلم تواناى آن بزرگ‌مرد فرصت يافته، مقاصد عالى و معارف جليل قرآن را دسته‌بندى كرده، آماده و كامل بر پژوهشگران روشن ضمير عرضه داشته و روان تشنه آنان را با آبى زلال و گوارا سيراب كرده است.

قابل توجه آنكه، استاد علّامه، ابحاث وارده را كاملًا قرآنى مطرح كرده است، او از طفره رفتن و گريز به مطالب بيرونى پرهيز و صرفاً مطالب را از ديدگاه قرآن و با عرضه كردن آيات بر يكديگر ارزيابى كرده است. اين نكته ظريفى است كه از نظر تيزبينان دور نيست.

از جنبه تفسير ترتيبى نيز هر آنچه طالبان تفسير، از نكته‌ها و ظرافت‌هاى ادبى و اشارت‌هاى علمى و ارزش‌ها و نيز شرح و تفسير و رفع ابهام‌ها، نياز دارند، برآورده كرده، با ذوقى سرشار و قدرتى شگرف، تمامى ابعاد آن را مورد بررسى قرار داده است.

٢. مطرح كردن مسأله وحدت موضوعى هر سوره‌

هر سوره داراى هدف به‌خصوصى است كه آن را با مقدّمه‌اى ظريف دنبال مى‌كند و با خاتمه‌اى بس شيوا به پايان مى‌رساند. اختلاف عدد آيات سوره‌ها نيز به همين هدف بستگى دارد، به‌گونه‌اى كه تا مقصود نهايى انجام نگيرد، سوره به پايان نمى‌رسد. و كوچكى و بزرگى هر سوره، به كوتاهى و بلندى هدف و مقصود از آن وابسته است.

آنچه علماى بيان تاكنون به آن رسيده‌اند، مشتمل بودن هر سوره بر مقدّمه‌اى متناسب (حسن مطلع) و خاتمه‌اى هم‌آهنگ (حسن ختام) مى‌باشد كه از محسّنات بسيار ظريف علم بديع است. سخنور توانا و نويسنده قدرتمند، بايستى مطلب خود را به احسن وجه شروع كند، به‌گونه‌اى كه شنونده يا