اخلاق محتشمي - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٥٥٥ - ترجمه الادب الوجيز للولد الصغير
آيد، صاحب شريعت عليه السلام فرموده است: ما خلق اللّه خلقا اكرم عليه[١] من العقل، يعنى: از مخلوقات بر آفريدگار هيچ مخلوقى گرامىتر از عقل نيست، كه آدمى بپيرايه عقل، شرف خلافت آفريدگار يافت.
(بيت:)[٢]
مرد چون عقل را پناه كند
مر سها را بعقل ماه كند
پادشاهى بود ز مايه عقل
آفتابى شود ز سايه عقل
پدر و مادرى كه ناز آرند
حكما عقل و نفس را دارند
هر كه با عقل آشنا باشد
از همه عيبها جدا باشد
(٤٨) اى پسر! قناعت را عادت گير[٣]، و بآنچه خداى تعالى ترا روزى كرده است و قسمت تو[٤]، راضى و خوشدل باش، و نفس خود را از آنچه غير ترا باشد بىنياز و منقطع طمعدار.
(بيت:)
هر آنگه كه پوئى سوى راه آز
شود كار گيتيت يكسر دراز
(٤٩) اى پسر! اگر ترا بكسى ميلى[٥] باشد، و بباب[٦] او عنايتى، و از راه حسن الظن وثوقى حاصل آمده، پيش از اختيار و اعتبار احوال و عادات و امتحان سراير و طبايع مخفى او، و امعان نظر بىغرض در امور و اخلاق او، زينهار تا در حمد و ثنا و مدح و اطراى [٣٨ پ] او مبالغت نكنى.
[١]خ: اكرم خلقا.
[٢]خ: شعر.
[٣]خ: كن.
[٤]خ: قسمت داده.
[٥]خ: ميل.
[٦]ص: ثباب (بىنقطه در ب).