فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٧٧ - مبحث دوم اصل صحت در اعمال خود و ديگران

قول در اين آيه گرچه در لغت گفتار است، ولى منظور از آن اعتقاد است. زيرا وقتى گفتارى درباره ديگران اظهار مى‌شود از روى اعتقاد مى‌باشد و اعتقاد نيز كنايه از آنست كه آثار عمل نيك را بر عمل ديگران كه اعتقاد به نيك بودن و صحت آن پيدا كرده‌ايم مترتب نماييم.

بنابراين، معنى آيه چنين مى‌شود: در برابر عمل مردم همواره بر آن باشيد كه آن را صحيح بدانيد و آثار صحت را بر آن مرتب نماييد.

ب: شيخ انصارى در «فرائدالاصول» در ذيل آيه: (ي [١] ٦ [٤] ٨;ا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ اَلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ اَلظَّنِّ إِثْمٌ)‌١ . (اى مردمان با ايمان، از بسيارى از بدگمانيها اجتناب كنيد. زيرا بعضى از گمانها گناه است) مى‌نويسد: قدر مسلم از گمانهاى گناه‌آلود، گمان بد بردن در مورد صحت اعمال ديگران است و مقتضاى گمان بد نبردن آن است كه اعمال ديگران را صحيح بدانيم و آثار صحت را در مورد آنها بپذيريم.

ج: (يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ) [٢] (مردمان با ايمان به قراردادهاى خود وفادار باشيد).

از جمله اخبارى كه در مورد قاعده «صحت» آمده مى‌توان نمونه‌هاى زير را مورد بررسى قرار داد:

«ان المؤمن من لا يتّهم اخاه» [٣]

(مؤمن هيچ گاه برادر ايمانى خود را مورد اتهام قرار نمى‌دهد).

«من اتّهم اخاه فهو ملعون»٤

(كسى كه برادر ايمانى خود را متهم سازد او از رحمت خدا دور است).

«ضع امر اخيك على احسنه حتى يأتيك ما يقلبك عنه و لا تظنن بكلمه خرجت من اخيك سؤاً و انت تجد لها فى الخير سبيلاً» [٥]

(كار برادر ايمانى خود را به بهترين وجه حمل كن، مگر آنكه دليلى بيابى كه ترا از آن باز دارد و هرگز درباره سخنى كه از دهان برادر ايمانيت خارج مى‌شود گمان بد مبر، مادام كه تو براى آن سخن محمل صحيح و معنى خيرى بيابى).

[١] . حجرات، آيه ١٢.

[٢] . مائده، آيه ١.

[٣] . رك: شيخ انصارى، فرائد الاصول، ص ٣٠٩.

[٤] . رك: وسائل الشيعه، ج ٨، ص ٥٤٥.

[٥] . همان، ج ٨، ص ٦١٤.