فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٤٣ - مبحث هفتم آزاديهاى سياسى

٨. هدف و انگيزه بعثت انبيا در منطق اسلام بازگرداندن آزاديها به انسانهاست. قرآن از اسارت انسان به «ولايت غيرخدا» تعبير مى‌كند

«و لا تتخذوا اولياء من دون الله و ان عبدت بنى اسرائيل» [١]

و همه قدرتهايى كه انسانها را به قبول ولايت خود وادار مى‌سازند را مدعيان خدايى و آزادى انسان را در برابر آنها، كفر ورزيدن به آنها مى‌داند. (وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ‌). [٢]

اين اصل به صراحت در نصوص اسلامى بيان گرديده. [٣] و با اين عبارت مورد تأكيد قرار گرفته است:

«و لا تكن عبد غيرك، و قد جعلك الله حراً».

٩. بسيارى از متفكران و نظريه‌پردازان غرب از مقوله‌اى به نام «مرزهاى گوناگون» در تفسير آزادى ايده‌آل سخن گفته‌اند كه اين مرزهاى عرصه عمل مشروع يك فرد با مشخص مى‌كند و بدون رعايت ديگرى نمى‌توان از آن عبور كرد.

آزاديها هنگامى به صورت يك حق متجلى مى‌گردند كه صاحبان آنها، افراد مستقل از جامعه باشند و بى‌گمان دنبال كردن مقاصد شخصى تا جايى امكان‌پذير است كه به مداخله در حق ديگران نيانجامد.

ديويد هلد پس از اين گفتار به سخنان ده‌ها متفكر غربى استناد نموده و چنين نتيجه‌گيرى مى‌كند:

«آيا واقعاً يك زندگى خاص وجود دارد كه براى همه اين افراد بهترين باشد. مسأله اين است كه چگونه مى‌توان آرزوهاى شديداً متفاوت را با يكديگر سازگار كرد... مردم آزادند، داوطلبانه به يكديگر بپيوندند». [٥]

١٠. بارزترين تجلى آزادى در جامعه چيست‌؟ آيا حق رأى را مى‌توان مظهر تمام‌نماى آزادى دانست. حق رأى كه در نهايت به اصل اكثريت آرا و حاكميت اكثريت بر اقليت منتهى مى‌گردد و خود، فاجعه دموكراسى را به بار مى‌آورد و حكومت انتخابى سرانجام با حكومت زور پيوند مى‌خورد.

يكى از متفكران غرب، ضمن اعتراف به اينكه «همه بر اين باورند تحت حكومت

[١] . شعراء، آيه ٢١.

[٢] . نساء، آيه ٦.

[٣] .

«نبعث محمداً (ص) بالحق ليخرج عباده من عبادة الاوثان الى عبادة، و من...»

[٤] . همان، نامه ٣١.

[٥] . رك: ديويد هلد، مدلهاى دموكراسى، ص ٣٧٣.