فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٦ - مبحث دوم عناوين حقوق اساسى ملت

١٤. حق رشد

در ماده ٢٤ اعلاميه حقوق بشر چنين آمده: «هركس حق استراحت و فراغت و تفريح دارد و نسبت به محدوديت معقول ساعات كار و مرخصى‌هاى ادوارى با اخذ حقوق، ذى حق مى‌باشد» و در ماده ٢٩ جامعه را موظف نموده كه رشد آزاد و كامل شخصيت هر فرد را ميسر سازد.

همين حق در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران در اصل چهل و سوم به اين گونه بيان شده است:

«تنظيم برنامه اقتصادى كشور به صورتى كه شكل و محتوا و ساعات كار چنان باشد كه هر فرد علاوه بر تلاش شغلى، فرصت و توان كافى براى خودسازى معنوى و سياسى و اجتماعى و شركت فعال در رهبرى كشور و افزايش مهارت و ابتكار داشته باشد.»

تعبير دوم به طور ضمنى به مسأله استراحت، فراغت و تفريح نيز نگريسته، اما آن را جهت‌دار و هدفمند نموده است.

١٥. حق تأمين اجتماعى

حق تأمين اجتماعى شامل رفاه اقتصادى از حيث خوراك، مسكن و ساير نيازهاى ضرورى معيشتى و از جمله مرابتهاى طبى، خدمات بهداشتى، بيمه در مواقع بى‌كارى، بيمارى، نقص عضو، بيوه‌گى، پيرى و ساير حوادث ناشى از شرايط خارج از اراده انسان مى‌گردد و هر انسانى حق برخوردارى از زندگى شرافتمندانه و شرايط آبرومندانه زندگى را دارد.

١٦. حق آموزش و پرورش

آموزش در سطح ابتدايى و تعليمات اساسى بايد رايگان و اجبارى و آموزش در سطح متوسطه و حرفه‌اى تعميم يابد و ورود به دوره آموزش عالى با شرايط مساوى به روى همگان باز باشد.

در اصل سى‌ام قانون اساسى كشورمان، دولت موظف گرديده وسايل آموزشى و پرورشى رايگان را براى همه ملت تا پايان دوره متوسطه فراهم سازد و وسايل