فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٥٧ - مبحث نهم حق برخوردارى از مساوات

موج تهاجم فرهنگى دشمن كمك كند و موجب جرى شدن مفسران نشود از محاكمه و مجازات مرتد چشم‌پوشى نمايد.

بسيارى از اظهاراتى كه قرآن از منافقان عصر نبوى ياد مى‌كند از ديدگاه فقهى ارتداد محسوب مى‌شود و هيچ‌كدام از آنها به مجازات ارتداد محكوم نشدند.

ح - برخى از مفسران به استناد آيه: (فَإِنِ اِعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُق [١] ٦ [٤] ٨;اتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ اَلسَّلَمَ فَمٰا جَعَلَ الله لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلاً)١ حكم ارتداد را در مورد كسانى قابل اجرا دانسته‌اند كه در صدد براندازى و قيام مسلحانه برآيند و اما مخالفانى كه از اسلام كناره‌گيرى مى‌نمايند و تن به همزيستى مسالمت‌آميز مى‌دهند مجازاتى درباره آنها روا نيست. [٢]

برخى نيز به لحاظ اين كه مجازات دنيوى مرتد در قرآن نيامده و اخبار حكم مرتد از نظر سند خبر واحد محسوب مى‌شود و همچنين به اين لحاظ كه مسأله مرتد فقهى نيست و در حوزه كلام و اعتقادات قابل طرح مى‌باشد و مجازات را در اين قلمرو راهى نيست، در حكم فقهى ارتداد ترديد روا داشته‌اند. [٣]

مبحث نهم: حق برخوردارى از مساوات

مساوات و برابرى از اصول بنيادى و غيرقابل خدشه در تعاليم اجتماعى اسلام است.

نصوص اسلامى در اين زمينه از صراحت و تأكيد برخوردار است. ما اين نصوص را در مبحث حقوق و آزاديهاى اساسى در جمهورى اسلامى ايران به تفصيل آورده‌ايم٤ و در

[١] . نساء، آيه ٩٠.

[٢] . رك: سيد رشيد رضا، تفسير المنار، ج ٥، ص ٣٢٦.

[٣] . رك: عبدالمتعال الصعيدى، الحرية الدينية فى الاسلام، ص ١٨٠ و سرخسى، المبسوط، ج ١٠، ص ١٠٨.

[٤] . رك: همين قلم، همين مجموعه، ج ١، ص ٥٤٤-٥٤٨، چ اول؛ و براى اطلاع بيشتر از اين نصوص رك: در قرآن به سوره‌هاى حجرات، آيات ١٠ و ١٣ و نساء، آيه ١ و انعام، آيه ٥٢ و يونس، آيه ١٩ و روم، آيه ٢٢ و احزاب، آيه ٧٠ و در احاديث: نهج‌البلاغه، نامه‌هاى ٢٧، ٥١، ٥٣، ٥٩ و ٧٠ خ ٢١٦ و كلمات قصار شماره‌هاى ٣٨٩ و ٢٢ و وسائل‌الشيعه، ج ١١، ص ٨٠ و ج ١٢، ص ١٠ و من لايحضره الفقيه، ج اول، ص ٥٧٩ و الترتيب و الترغيب، ج ٤، ص ٢٣ و مجمع‌الزوائد هثيمى، ج ٣، ص ٢٦٦ و صحيح مسلم، ج ٤، ص ٢٦٣ و الخراج ابويوسف، ص ٦٠ و در سيره و تاريخ: كامل ابن اثير، ج ٣، ص ٢٠٨ و ٢٠ و ج ٢، ص ١٥٤ و سيره ابن‌هشام، ج ١، ص ٣٦٣.