فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٢ - فصل دوم منابع فقهى حقوق عمومى

عمومى را از قرآن استنتاج نمايند.

نكته مهم در مراجعه به قرآن براى دستيابى به حقوق عمومى روش شناسى تفسير قرآن مى‌باشد كه با توجه به مبانى و متولوژيهاى متفاوت در اين زمينه بايد با دقت عملى، انتخاب و به طور صحيح اعمال گردد.

مطالعه اختلافات تفسيرى كه ناشى از ديدگاههاى مختلف در روش شناسى قرآن مى‌باشد مى‌تواند گوشه‌اى از اهميت و نقش اين بعد از تفسير قرآن را روشن سازد. [١]

روش تفسير اجتهادى مبتنى بر استفاده از تدبر توأم با مراجعه به احاديث صحيح تفسيرى و آيات مشابه و همگون قرآن و رعايت معيارهاى لغوى و اصول ادبى و سبك شناسى قرآن، بهترين روش بررسى مفاهيم حقوق عمومى در لابه‌لاى آيات قرآن مى‌باشد. [٢]

در هر حال دسته‌بندى آيات مربوط به حقوق عمومى براى دست‌يابى سريع و دقيق به مفاهيم قرآن اين رشته از حقوق اسلامى ضرورتى اجتناب ناپذير مى‌باشد.

ب - سنت، شارح حقوق عمومى

در اصطلاح فقهاى شيعه مفهوم سنت، عبارت از گفتار، عمل و تأييدى است كه از معصوم (ع) به طور قطعى (متواتر) و يا ظنى معتبر (خبر واحد) به دست ما رسيده باشد.

كلمه معصوم در اين تفسير شامل پيامبر (ص) و عترت معصوم (ع) مى‌گردد. به اعتقاد شيعه همانطور كه سنت پيامبر (ص) حاكى از وحى بوده و عمل به آن به دستور قرآن الزامى است [٣] ، همچنين كاشفيت و دليل بودن سنت ائمه معصومين (ع) نسبت به احكام وحى از طريق قرآن و سنت پيامبر (ص) ثابت شده است [٤] .

فقهاى اهل سنت تنها گفتار، عمل و تأييد پيامبر (ص) را به عنوان سنت، منبع استنباط

[١] . رك: از همين قلم، مبانى و روشهاى تفسير قرآن، ص ١٤٨.

[٢] . رك: همان، ص ٣٠٧، چ چهاردهم، ١٣٧٥.

[٣] . به دليل آياتى چون: (وَ مٰا يَنْطِقُ عَنِ اَلْهَوىٰ ^ إِنْ هُوَ إِلاّٰ وَحْيٌ يُوحىٰ)‌ و آيات ديگرى كه درمباحث گذشته‌آورديم.

[٤] . به دليل آياتى چون: (أَطِيعُوا الله وَ أَطِيعُوا اَلرَّسُولَ وَ أُولِي اَلْأَمْرِ مِنْكُمْ‌) كه چون امر به اطاعت مطلق است عصمت اولى الامر را ايجاب مى‌كند و نيز به دليل احاديثى مانند: حديث ثقلين و منزلت.