فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥٠ - مبحث پنجم حقوق ديگر فردى در قالب حقوق عمومى

رسالة الحقوق امام سجاد (ع) به نقل از ابوحمزه ثمالى (م ١٥٠ ه‌. ق)، رسالة الحقوق تأليف حميدى قمى، رسالة الحقوق يا مصادقة الاخوان تأليف شيخ صدوق، رسالة الحقوق، تأليف سيد صدر الدين صدر، حقوق الاخوان، تأليف محمد بن عياش سمرقندى مورد مطالعه قرار داد.

اين‌گونه حقوق، معمولاً در نظام اخلاقى اسلام جايگاه بسيار پراهميتى دارد و به‌رغم سادگى آنها، در نصوص اسلامى مورد تأكيد قرار گرفته است. مضمون بسيارى از دعاهاى مأثور بويژه دعاهاى صحيفه سجاديه و بالاخص دعاى مكارم الاخلاق در اين زمينه وارد شده است. فلسفه دعاهاى متضمن مسائل اخلاقى و حقوق فردى بجز معنى حقيقت دعا كه طلب تحقق آنها از خداوند مى‌باشد اصولاً تكرار درخواست نفسانى و تلقين و ايجاد انگيزه براى تخلق به آن ارزشهاى والا مى‌باشد. اهميت برخى از اين حقوق فردى تا آنجاست كه ترك آنها موجب خروج از ايمان و سقوط احترام ويژه مؤمن مى‌باشد و لسان نصوص در اين باره، گاه به صورت بيان آثار وضعى و گاه در قالب مجازات الهى آمده است.

شكل خاص اخوت قراردادى در اسلام كه معمولاً در عيد غدير خم به مناسبت عقد برادرى بين پيامبر اسلام (ص) و امير مؤمنان (ع) منعقد گرديده انجام مى‌پذيرد. در حقيقت به منظور سبك نمودن بار حقوق ايمانى بين دو برادر، قراردادى انجام مى‌پذيرد و هركدام بخشى از حقوق خود را از ديگرى ساقط نموده و حق جديدى را نسبت به او متعهد مى‌گردند.