فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٦٥ - فصل اول تاريخ نظام ادارى در اسلام

ج - سلسله مراتب ادارى

در عصر علوى سلسله مراتب ادارى به صورتى بود كه كوفه به عنوان مركز ادارى و ده «مقاطعه» يا ايالت در ارتباط با مركز كوفه بودند.

١. «مقاطعه» مكه و حوالى آن.

٢. «مقاطعه» مدينه و حوالى آن.

٣. «مقاطعه» شام و حوالى آن.

٤. «مقاطعه» الجزيره كه شامل بلاد بين النهرين مى‌شد.

٥. «مقاطعه» بصره.

٦. «مقاطعه» كوفه.

٧. «مقاطعه» مصر.

٨. «مقاطعه» ايله كه به ضميمه زمله به نام فلسطين ناميده مى‌شود.

٩. «مقاطعه» رمله كه با مقاطعه ايله سرزمين وسيعى را شامل مى‌شد كه در زمان حكومت امپراطورى روم خود به ده مقاطعه تقسيم مى‌شده است.

١٠. «مقاطعه» ايران كه تقسيمات داخلى آن به روال عصر ساسانى ابقا گرديد كه شامل ايالتهاى فارس، كرمان، رى، خراسان، سجستان، آذربايجان و مناطق مجاور درياى خزر بود.

از جمله «مقاطعه» هاى بزرگ، مصر بود كه به مصر عليا و مصر سفلى، تقسيم مى‌شد كه مصر عليا ٢٨ بخش و مصر سفلى ١٥ بخش را شامل مى‌گرديد.

در هر كدام از مقاطعه‌ها و ايالتها يك والى يا عامل و يك قاضى و يك متصدى ديوان و يك مأمور بيت المال مجموعه هيأت عالى ادارى ايالت را تشكيل مى‌دادند و مركز ادارى مقاطعه به جز مسجد جامع شهر مركز، محلى به نام دارالحكومه بود و هر كدام از مقاطعه‌ها به نوبه خود به بخشهايى تقسيم مى‌شد كه عاملان، قاضيان و مسؤولان ديوان و بيت المال آن مناطق توسط والى مقاطعه مركزى تعيين مى‌شد.

كليه مسؤوليتهاى ادارى هر كدام از بخشها زير نظر مسؤولان مقاطعه انجام مى‌گرفت و نظارت بر حاكمان در مقاطعه‌ها با مركز (كوفه) و اشراف امام (ع) جامه عمل مى‌پوشيد.