فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٢٦ - مبحث پنجم حقوق بشر در ميثاقين

الف - مفاد اختصاصى ميثاق حقوق اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى:

ايجاد محدوديت در حقوق و آزاديهاى شناخته‌شده، تنها از طريق قانون آن هم براى مصلحت عمومى امكان‌پذير است.

تأمين حق كار كه هر فرد آزادانه با انتخاب و يا قبول آن، معاش خود را تأمين مى‌نمايد.

برنامه‌ريزيهاى اقتصادى و توسعه بايد براساس احترام به حقوق بشر باشد.

تأمين شرايط قالب كار از قبيل فرد منصفانه، مزاياى كافى و توزيع عادلانه ارزاق عمومى، ايمنى و بهداشت، فرصت مساوى براى ارتقاء، فراغت، استراحت. تأمين حق اتحاديه‌ها از قبيل تكثير جمعيت، فعاليت آزادانه، اعتصاب، به رسميت شناختن تأمين اجتماعى و حق داشتن سطح زندگى كافى، احترام به خانواده و حفظ حقوق آن.

تأمين بهداشت، سلامتى افراد و درمان، حق آموزش و ارتقاء علمى و آموزش رايگان ابتدايى.

به رسميت شناختن حق زندگى فرهنگى، پيشرفت علمى، ترويج و توسعه و همكاريهاى پژوهشى و علمى.

لزوم ارائه گزارش از روند حقوق بشر ملى و پيشرفت آن.

ب - مفاد اختصاصى ميثاق حقوق سياسى و مدنى:

تعهد به رعايت حقوق و آزاديهاى اساسى در متن قوانين اساسى و ساير قوانين عادى كشورها.

امكان اتخاذ سياست ويژه در شرايط فوق‌العاده ملى مشروط بر آنكه منجر به تبعيض نگردد.

حق زندگى را نمى‌توان خودسرانه از كسى سلب نمود (حكم اعدام بايد محدود گردد).

منع شكنجه و مجازات ظالمانه يا رذيلانه و آزمايشهاى بدون رضايت.

منع بردگى به هر نحوى از انحاء و منع اعمال شاقه يا كار اجبارى.

هيچ‌كس را نمى‌توان خودسرانه دستگير يا بازداشت نمود و لزوم تفهيم اتهام و رعايت حق اولويت براى دادرسى متهم و حق جبران خسارت براى بى‌گناهان و رفتار انسانى با متهمان.

عدم توانايى در تعهد قراردادى، مجوز زندانى شدن نيست.

رعايت حق عبور و مرور آزاد و حق انتخاب مسكن و منع تبعيد خودسرانه.