فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٩٦ - فصل اول تاريخ نظام ادارى در اسلام
وظيفه حتى در مسائل عبادى نيز صادق است. زيرا هر عبادتى احتياج به يك سلسله مقدمات و پيشبينيهاى لازم دارد كه بدون آن، گاه امكان انجام عبادت وجودندارد. قبل از برنامهريزى بايد دقيقاً هدف و خطمشى و شرح عمليات و روش اجرايى عمليات مورد مطالعه قرارگرفته و مشخص گردد و زمان بندى لازم در هر مرحله انجام بگيرد وبدين ترتيب تعادل لازم بين هدفها وعمليات از يكسو و هماهنگى بين عمليات و زمانبندى از سوى ديگر تحققپذير خواهد شد.
حدود اعمال و تصميمات اجرايى را براى نيل به هدف يا هدفهاى تعيين شده «خطمشى» گويند و تعيين خطمشى در حقيقت نوعى قانونگذارى است و همين خطمشى است كه مشروعيت عمليات را در سازمان تأمين مىكند و فقدان خطمشى معين هر نوع حركت را در سازمان فاقد مشروعيت مىسازد. خط مشيها معمولاً در چارچوب قوانين كشور به صورت اساسنامه و آيين نامههاى اجرايى مشخص مىشود و در نظام ادارى اسلامى ناگزير منطبق با موازين اسلامى است و مديران نمىتوانند خارج از موازين و ضوابط اسلامى خطمشى تعيين و يا تعييننشده را به اجرا درآورند.
در هر عملياتى كه درجهت اهداف سازمان توسط مديران هدايت مىشود پيشبينى براى آغاز عمليات، ضرورتى اجتناب ناپذير است و دراين پيش بينى بايد كميّت و كيفيت نيروهاى اجرايى در سازمان برآورد شود و كليه امكانات بالقوه و بالفعل و وسايل و ملزومات موردنياز شناسايى گردد و ميزان بودجه تنظيم شود تا درطول برنامه كمبودى حاصل نگردد و هزينههاى احتمالى وحوادث استثنايى عمليات را متوقف نسازد. مدير بايد كليه احتمالات آينده را پيشبينى و به تناسب آن امكانات لازم را فراهم سازد.
بديهى است اين عمل احتياج به كارشناسى و بهرهگيرى از اطلاعات و علوم و تجربه كافى دارد. معمولاً در تهيه شرح عمليات از طبقه بندى عمليات و انتخاب واحد اندازهگيرى و محاسبه هزينهها استفاده مىكنند و هزينه عمليات را با وقت زياد طبق روشهاى علمى برآورد نموده ومنابع تحصيل درآمد را مشخص مىكنند.
سازماندهى، نوعى تقسيم كار و طبقهبندى وظايف در يك تشكيلات و سازمان مىباشد در سازماندهى تعيين وظايف نظام ادارى از اهميت فوقالعادهاى برخوردار است، زيرا مهمترين مسؤوليتها كه برنامهريزى، سازماندهى، هماهنگى، رهبرى، كنترل