فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٧١ - مبحث اول ناهمگونى در موارد حسبى

فصل دوم احكام و آداب حسبه

مبحث اول: ناهمگونى در موارد حسبى

حسبه را چه از باب فريضه دينى مبتنى بر امر به معروف ترك شده و نهى از منكر انجام گرفته، آنگونه كه اكثر فقهاى اهل سنت تقرير نموده‌اند بدانيم و چه از مقوله امور قربى و ضرورتهاى اجتماعى مبتنى بر مصالح ملزمه اسلامى همانگونه كه فقهاى شيعه بدان روى آورده‌اند تفسير نماييم در هر حال داراى موارد متنوع و مصاديق مختلفى است كه نمى‌توان حكم يكسان بر آنها مترتب نمود.

اصولاً بايد گفت حسبه خود جدا از احكام موارد و مصاديقش حكم خاصى ندارد و در هر مورد تابع حكم آن مورد مى‌باشد.

حتى اگر منظور از احكام الحسبه همان آداب اجرايى حسبه باشد، باز مى‌توان گفت كه همه موارد حسبه از دستور العمل واحد و آداب اجرايى يكسانى برخوردار نيستند.

حتى شيوه‌هاى گفتارى و رفتارى امر و نهى در موارد مختلف حسبه متفاوت مى‌باشند.

اگر تعريف فقهاى شيعه را در مورد حسبه مد نظر قرار دهيم اصولاً استقصاى موارد