از قديم و جديد، مشحون از استناد به آن مى‌باشد، به طورى كه كمتر بابى از فقه مى‌توان يافت كه از استناد به لا ضرر و از مصاديق و فروع مربوط به اين قاعده خالى باشد.

اين قاعده به لحاظ عموميت، بخش مهمى از كتب قواعد فقه را به خود اختصاص داده و توجه محققان را معطوف به خود نموده است. [١]

كلمه لا، در لا ضرر به معنى نفى است و گاه در معنى نهى هم بكار برده مى‌شود لا به معنى اول مفهوم خبرى دارد ولى به معنى دوم جنبه انشايى و قانونگذارى در بردارد. نفى نيز گاه به صورت نفى جنس و حقيقت است مانند

«لا جاهل فى الجامعه»

يعنى جاهل و بى‌سوادى در دانشگاه وجود ندارد و گاه در قالب نفى ادعايى است و اين در صورتى است كه در همان مثال فرضاً اگر بى‌سوادى در دانشگاه وجود دارد ادعا شود كه او بى‌سواد نيست به دليل اينكه او با معاشرت و كسب بسيارى از خصايص آدمهاى با سواد مانند شخص با سواد به حساب مى‌آيد.

ضرر به معنى خسارت و زيان در برابر معنى نفع و بهره و سود اطلاق مى‌شود. تقابل ضرر و نفع را مى‌توان به صورت زير تصور نمود:

تقابل تضاد مانند: تقابل رنگهاى متضاد. در اين صورت هر كدام از ضرر و نفع امر وجودى محسوب مى‌شوند كه در يكجا جمع نمى‌شود، اما امكان آن هست كه كار يا چيزى را فاقد آندو فرض نماييم، بديهى است با چنين فرضى نمى‌توان گفت فقدان نفع ضرر محسوب مى‌گردد. زيرا ممكن است در كار يا چيزى هيچكدام وجود نداشته باشد. [٢]

در حديث زراره از امام باقر (ع) از رسول خدا (ص) آمده است كه به مرد مزاحم فرمود:

«انك رجل مضار و و لاضرر لا ضرار على مؤمن» [٣] .

در حديث عقبة بن خالد از امام صادق (ع) نيز چنين آمده است:

«قضى رسول الله (ص) بالشفعة بين الشركاء فى الارضين و المساكن و قال: لا ضرر و لا ضرار» [٤]

صدوق نيز حديث زير را از پيامبر (ص) نقل نموده است:

«لا ضرر فى الاسلام فالاسلام يزيد المسلم خيراً و لا

[١] . رك: شيخ انصارى، رساله لا ضرر و درس ميرزاى نائينى، رساله لا ضرر، تقريرات و امام خمينى (ره)، رساله لاضرر.

[٢] . رك: قاموس اللغه و مجمع البحرين و صحاح اللغه.

[٣] . رك: وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ٣٤١ و كافى، ج ٥، ص ٢٩٤.

[٤] . رك: كافى، ج ٥، ص ٢٨٠.