فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٢٥ - مبحث پنجم حقوق بشر در ميثاقين

ميثاق اول با يك مقدمه، شامل چهار پاراگراف و مشتمل بر ٣١ ماده و ميثاق دوم با يك مقدمه، شامل پنج پاراگراف و مشتمل بر ٥٣ ماده و يك پروتكل ١٤ ماده‌اى، مهمترين مسائل حقوق بشر و اهداف كلى منشور ملل متحد را در بر گرفته است.

با وجود جداسازى حقوق اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى از حقوق مدنى و سياسى در اين دو ميثاق، لكن مشتركاتى بين آن دو وجود دارد كه هم در مقدمه و هم در متن آن دو ديده مى‌شود. مشتركات ميثاقين در مقدمه هر دو ميثاق بر حيثيت ذاتى افراد بشر و حقوق يكسان آنان به عنوان اساس آزادى و عدالت و صلح جهانى تأكيد شده و يكپارچگى تمامى موارد حقوق بشر و تكيه بر اعلاميه جهانى حقوق بشر به عنوان اصلى مسلم شناخته شده است. قسمت اول هر دو ميثاق، شامل ٣ ماده با يك عبارت است.

همچنين ماده ٥ قسمت دوم ميثاقين داراى عبارت مشابه بوده و در مورد ديگر نيز تشابه عبارتى و نيز موضوعى به چشم مى‌خورد كه دوگانگى ميثاق را زير سؤال مى‌برد.

مشتركات متن ميثاقين عبارتست از:

١. كليه ملل داراى حق خودمختارى هستند و به موجب آن هر ملتى سرنوشت سياسى خود را آزادانه تعيين و در مورد توسعه اقتصادى، سياسى و فرهنگى خود تصميم مى‌گيرد.

٢. همه ملتها مى‌توانند آزادانه از منابع و ثروتهاى خود براى نيل به هدفهاى ملى استفاده نمايند، مشروط بر آنكه اخلالى به تعهدات بين‌المللى و منافع مشترك ملتها نرساند.

٣. كشورها موظفند تحقق خودمختارى ملتها را تسهيل و احترام آن را رعايت نمايند.

٤. تأمين تساوى حقوق مردان و زنان در استفاده از كليه حقوق مدنى و سياسى و نيز حقوق اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى.

٥. هيچ‌يك از مقررات ميثاقين نبايد به نحوى تفسير شود كه متضمن ايجاد حقى گردد كه به استناد آن يكى از حقوق و آزاديهاى شناخته‌شده محدود شود.

صرفنظر از مشتركاتى كه در ميثاقين ديده مى‌شود هركدام مشتمل بر نكاتى است كه در اينجا به طور اجمال به آنها اشاره مى‌نماييم: