امروز بزرگترين دشمن محيط زيست، صنعت و فن‌آوريهاى توليدى است كه ضرر و زيان آن تا اوج لايه اوزن هم پيشرفته است، به طورى كه در آينده نزديك، بشريت بر سر دوراهى چشم پوشى از صنعت و فن‌آورى آلاينده و رويكرد به زندگى طبيعى‌تر و يا تحمل نقض مستمر حقوق عمومى در خصوص سلامت محيط زيست بويژه در مورد نسلهاى آينده قرار خواهد گرفت به‌خاطر تعابير و تعاريف مختلفى كه از محيط زيست ارائه مى‌شود مى‌توان به‌جاى آن از حق بهداشت سخن گفت. هر فرد به طور طبيعى و بر اساس قاعده نفى ضرر حق دارد كه از بهداشت و سلامت در امور زير بر خوردار باشد.

بهداشت و سلامت پدر و مادر، تغذيه، مواد غذايى و مصرفى، آب آشاميدنى و مصرفى، هوا، اماكن عمومى، مبارزه با بيماريهاى واگير و بالاخره بهداشت روانى را مى‌توان از مصاديق برجسته حق برخوردارى از بهداشت و سلامت ذكر كرد.

معنى حقوقى برخوردارى از اين حق آن است كه همه افراد همزيست در يك جامعه بايد اين امور را رعايت و به گونه‌اى زندگى نمايند كه شيوه زندگى آنها فرد يا افراد ديگر را از اين حق محروم نسازد. [١]

ح - حق برخوردارى از حداقل زندگى

ما در اين بحث از تأمين اجتماعى به مفهوم دولتى آن كه خود در جاى ديگر مورد بحث قرار خواهد گرفت سخنى به ميان نمى‌آوريم. آنچه تحت عنوان مورد بحث يعنى «حقوق فرد بر ديگران» مطرح است آن است كه از ديدگاه اسلام، مسأله تأمين حداقل زندگى به معنى تأمين حد ضرورت زندگى براى افراد فاقد آن از ديدگاه اسلام يك فريضه عمومى است و در نصوص اسلامى از اين حق به عنوان حق فقراء بر اغنيا ياد شده است.

رساترين تعبير در اين زمينه را در قرآن مى‌يابيم كه: (وَ فِي أَمْوٰالِهِمْ حَقٌّ لِلسّٰائِلِ وَ اَلْمَحْرُومِ‌) [٢] .

در اموال صاحبان ثروت و مكنت حقى براى افراد بى‌بضاعتى كه از نهايت فقر تن به

[١] . براى توضيح بيشتر رك: دكتر جعفر نورى، فرهنگ جامع محيط زيست، ١٣٧٢ و همان، بهداشت هوا، همان، بهداشت آب، اديب، شيرين و همكاران، واژه نامه محيط زيست به سال ١٣٦٩ و نشريه كيميا، ش ٥، سال سوم - ويژه نامه محيط زيست، ج ٤، ش ٢.

[٢] . ذايارت، آيه ١٩.