فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٧٠٠ - مبحث دوم مراجعه به قرعه

كلى حكومت و جامعه اسلامى عمل نمايد و مشكلات سياسى و حقوقى را حل كند.

همانطور كه گفته شد اين راه حل، اختصاص به مسأله حكميت و مشكلات سياسى و حقوقى آن ندارد و در كليه مسائل سياسى، اقتصادى، نظامى، فرهنگى و اجتماعى به عنوان ضامن بقاء نظام حقوقى اسلام و تداوم نظام اساسى اسلامى صادق و حاكم مى‌باشد.

ترديد در اين مسأله تحت عنوان حفظ احكام اوليه اسلام بى‌شك مسأله مهمترى را كه اساس نظام حقوقى و بقاء حكومت و حاكميت اسلامى است به خطر خواهد افكند و نهايتاً جهانى بودن و جاودانگى اسلام را زير سئوال خواهد برد.

طرح مسأله احكام حكومتى در فقه به هيچ وجه تازگى ندارد و از نخستين روزهاى تشكيل دولت و نظام سياسى اسلام به صورت عملى و نيز در قالب مسأله فقهى و تئوريكى مطرح بوده است و فقها اعم از اهل سنت و شيعه در اين زمينه نقطه نظرهاى روشن و محققانه‌اى را ابراز داشته‌اند. [١]

مبحث دوم: مراجعه به قرعه

يكى از آثار اهتمام به حقوق عمومى در نظام حقوقى اسلام رعايت مساوات در مواردى است كه راه كشف واقع به ظاهر مسدود و احقاق حق نا ممكن مى‌باشد قاعده فقهى

«القرعه لكل امر مشكل»

براى رعايت حقوق عمومى و حل و فصل عادلانه منظور گرديده است. چنانكه از مفاد آيه: (فَسٰاهَمَ فَكٰانَ مِنَ اَلْمُدْحَضِينَ‌) [٢] كه در مورد حضرت يونس (ع) نازل شده استفاده مى‌شود. هنگامى كه حضرت يونس (ع) قوم خود را به عذاب وعده داد، بدون اينكه منتظر امر خداوند بماند از ميان مردم خارج شد. حضرت يونس (ع) به جايى رسيد و در آنجا گفتند بنده‌اى از مولاى خود فرار كرده و اين بنده در ميان جمعيت است. براى شناختن او قرعه انداختند و قرعه به نام حضرت يونس (ع) در آمد. حضرت

[١] . رك: همين قلم، همين مجموعه، ج ٢، ص ٢٢٧ و ٣٤٩.

[٢] . صافات، آيه ١٤١.