كشانده‌اى. همچنين است شيوه زمامدارى فرعون و شيوه نجات بنى‌اسرائيل و برخورد عيسى (ع) با حاكميت زمان خود و شيوه بهره‌ورى و استخدام نيروهاى انسانى به طور مناسب در زمان حضرت سليمان (ع).

آنچه در قرآن در مورد حقوق عمومى آمده است، مفاهيم است نه واژه‌ها. واژه دولت در قرآن نيامده ولى مفهوم دولت در قرآن آمده است. تفكر لائيك در اسلام پس از فروپاشى امپراطورى عثمانى بوجود آمد و جوانان تُرك جدايى دين از سياست را مطرح كرده‌اند. چرا كه واژه دولت در قرآن نيامده.

معمولاً گفته مى‌شود حدود ٥٠٠ آيه در قرآن مربوط به مباحث فقهى است ولى اين سخن اشتباهى است زيرا بيش از ٢٣ مباحث قرآن در مورد مباحث فقهى است. بسيارى از مباحث اخلاقى كه در قرآن مطرح شده جزو مباحث حقوق عمومى است مانند: غيبت يا تجسس در زندگى خصوصى افراد، افتراء، تهمت، بدبينى وسوءظن بالاتر از اينها مسأله ارعاب و تروريسم است. كسى كه ديگرى را بترساند محشور مى‌شود در حالى‌كه روى پيشانيش نوشته شده مأيوس از رحمت خداوند.

مطرح كردن مسائل در قرآن به نحوى است كه هم با جامعه‌اى قابل انطباق است كه مسائل پيچيده‌اى دارد و هم با جامعه‌اى كه مسائل ساده و كمترى دارد؛ چه اينكه در قرآن قواعد كلى وجود دارد كه با گسترش جوامع، توسعه مى‌يابند.

الف - قرآن بنيانگذار حقوق عمومى در اسلام

قرآن طى ٢٣ سال بر پيامبر اسلام (ص) نازل گرديد و پيامبر (ص) آن را ابلاغ، و تنظيم و ترتيب و جمع آورى آن را مقرر فرمود و كار تدوين آيات قرآن در زمان پيامبر (ص) انجام پذيرفت [١] و مسلمانان درحفظ و پاسدارى از قرآن از هيچ تلاشى مضايقه نكردند.

مخاطب آيات قرآن تنها مسلمانان نيستند، آيات الاحكام در قرآن نيز مانند ساير آيات با همه مردم سخن مى‌گويد و احكام و مقررات خدا را بر جامعه بشرى عرضه مى‌كند و در اين ميان اصول و قواعدى را نيز در رابطه با جامعه ملل و روابط فيمابين ملتها

[١] . رك: علامه طباطبايى، قرآن در اسلام، ص ١١١، و الميزان، ج ١٢ ص ١٠٦، و البيان فى تفسير القرآن، ص ٢٥٥، و سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ٥٨، و درالمنثور، ج ٤، ص ١٨٧.