فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٦٨ - فصل اول تاريخ نظام ادارى در اسلام

مبحث هشتم: عناوين و سمتها و مشاغل ادارى

بالاترين عنوان و سمت در نظام نبوى در مدينه، عنوان «رسول الله» بود كه معمولاً نامه‌ها، پيامها و قراردادها با اين عنوان امضا مى‌شد. عناوينى چون: خاتم الانبيا، ولى امر، نبى، رسول، بشير و نذير كه برگرفته از آيات قرآن است احياناً بكار برده مى‌شد.

عنوان «رسول الله» بالاترين عنوان رئيس دولت مدينه بود كه اهميت آن به گونه‌اى تلقى مى‌شد كه گاه در قراردادها قبول آن براى طرف ديگر قرارداد غير قابل تحمل بود و اين حالت در امضاى قرارداد حديبيه اتفاق افتاد.

پيامبر اسلام (ص) بارها على (ع) را به عنوان جانشين خود (خليفه) در مدينه تعيين نمود و در مناسبتى كه على (ع) دوست داشت همراه پيامبر (ص) در غزوه شركت كند فرمود:

«اما ترضى ان تكون منى، بمنزلة هارون من موسى»

آيا نمى‌خواهى چون هارون كه خليفه موسى در ايام ميقات شد خليفه من باشى‌؟

خليفة الرسول عنوان دومى بود كه حكايت از صلاحت جانشينى از پيامبر (ص) را داشت و به همين لحاظ پس از رحلت پيامبر (ص) نخست به خليفه اول عنوان «خليفة الرسول» اطلاق گرديد و سپس ناگزير از آن انصراف، حاصل شد و عنوان «خليفة المسلمين» انتخاب گرديد.

امامت جماعت كه حاكى از صلاحيت اقتداى مردم از كسى بود كه به امامت تعيين مى‌شد تا آنجا كه اهل تسنن، امامت خليفه اول به هنگام بيمارى پيامبر (ص) را دليلى بر شايستگى وى مى‌شمارند.

قاضى عنوان مهم ديگرى بود كه از يك سمت و مسؤوليت خطير حكايت مى‌كرد او در حقيقت يكى از مهمترين اهداف انبيا و يكى از خطيرترين مسؤوليتهاى آنان را بر عهده مى‌گرفت.

داعى و دعات به كسانى اطلاق مى‌شد كه وظيفه مهم انتشار اسلام و توسعه قلمروهاى عقيدتى را بر عهده داشتند و در حقيقت كار اصلى رسالت و تبليغ اسلام را انجام مى‌دادند.

عنوان مجاهد و مجاهدان به كادرهاى يك نظام منسجم دفاعى گفته مى‌شد كه با مال