فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٤٩ - فصل اول تاريخ نظام ادارى در اسلام
فصل اول تاريخ نظام ادارى در اسلام
مبحث اول: تأسيس نظام ادارى
محور اصلى يك مجموعه كه تحت عنوان نظام شناخته مىشود، تمركز عمليات مشترك اجزاى تشكيل دهنده آن و رابطه تعاملى اجزاى آن و هدفدار بودن تمركز و به منظور رسيدن به هدفهاى خاص و مورد نظر مىباشد.
نظام ادارى به اين معنى را در سراسر تاريخ اسلام بويژه در مقاطع خاصى از آن مىتوان مشاهده و مورد بررسى قرارداد. نظام ادارى در واقع جزء لاينفك دولت و نمودار ساختار آن مىباشد. شكل گيرى نخستين دولت در مدينه پس از هجرت پيامبر اسلام (ص) حكايت از يك نظام ادارى نوبنياد در آيين جديد بود. اين پديده اجتماعى در سرزمينى بوجود آمد كه شمال شرقى آن تحت سيطره ايران و شمال غربى آن فرمانبردار روم بود و جنوب آن با نظام قبيلهاى (فاقد نهادهاى دولتى) زندگى بدوى را مىگذراند.
اسلام در قلب اين سرزمين يعنى مكه طلوع و در مدينه اركان يك نظام منسجم و مقتدرى را بنيان نهاد.