تجلى حق، مانند قضاوت، برخوردارى از حقوق، مشاركت سياسى و حق تعيين سرنوشت برابرى به عنوان اصل خدشه‌ناپذير تلقى مى‌شود و بايد با همان اطلاقى كه در عبارت امام (ع) آمده به اجرا درآيد.

برابرى در حق از آن چنان اهميتى برخوردار است كه تنها صاحبان حق بايد به آن آگاهى داشته باشند بلكه بايد همواره نصب‌العين زمامداران و كارگزاران دولت اسلام قرار گيرد و كوچكترين غفلتى از آن به وقوع نپيوندد.

تعبير رساى امام على (ع)

[٣] ">«و عملوا انّ الناس عندنا فى الحق اسوه»

[١]

بر اين نكته اشاره دارد كه اين اصل برجسته بايد همواره اعلام گردد تا مردم و دولت يا امت و امامت از آن غفلت نورزد. حتى در لحظه‌ها و نگاهها با همه يكسان رفتار شود. [٢]

[٤] . برابرى در مسؤوليت

: همه مسؤولند و به ميزان حقوق و مزايايى كه برخوردار مى‌شوند بايد به تكاليف خود عمل نمايند. اين برابرى نه تنها شامل مرحله دريافت حق بلكه مرحله پرداخت حق را نيز شامل مى‌گردد.٣ و تساوى حق و مسؤوليت و تلازم آن دو نيز مرحله ديگرى از برابرى انسانها در مسؤوليت و انجام تكاليف اختصاصى و نيز مسؤوليتهاى مشترك مى‌باشد.٤ از نمونه‌هاى بارز برابر در مسؤوليت‌پذيرى، مشاركت همگانى در اداى مالياتها و انجام واجبات كفايى مانند: دفاع و مصاديق تعاون در برّ و تقوا است. [٥]

٥. معيار درجه‌بندى انسانها

: اگر انسانها برابرند و در طبقه‌بنديهاى اجتماعى بايد همه آنها را چون دندانه‌هاى شانه (اسنان المشط) [٦] به حساب آورد پس چگونه بايد درجات اجتماعى افراد را تعيين كرد و جايگاه هر فرد را در جمع مشخص نمود؟

بى‌گمان امتيازهاى اكتسابى هر انسان بويژه توانمنديهايى كه در انجام فعاليتهاى اجتماعى به دست مى‌آورد او را در جايگاه متمايز و متفاوتى قرار مى‌دهد يكسان‌نگرى در جايگاه و نقش افراد نوعى ظلم و بيرون از عدالت است كه خود مانع پيشرفت جامعه

[١] . همان، نامه ٧٠.

[٢] .

«واس بينهم فى اللحظة و النظره»

نهج‌البلاغه، نامه ٢٧.

[٣] . وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ١٠.

[٤] .

«فالحق لا يجرى لاحد الا جرى عليه و لا يجرى عليه الا جرى له»

نهج‌البلاغه، خ ٢١٦.

[٥] . همين قلم، پيشين، ص ٥٤٦.

[٦] . رك: صدوق، من لا يحضره الفقيه، ص ٥٧٩.