فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٢ - مبحث دوم عناوين حقوق اساسى ملت

شايان ذكر است كه در بحثهاى اسلامى هنگامى كه به بررسى ديدگاههاى اسلام مى‌پردازيم نبايد انتظار آن را داشته باشيم كه عناوين، بويژه آنها كه به مرور زمان مطرح گرديده را با همان نام و نشان جديد در قرن و نصوص اسلامى بيابيم. آنچه كه مسلم است اسلام حكم هيچ موضوعى را فروگذار نكرده و با يك نگرش حقوقى جامع قواعد لازم براى استخراج حكم هر موضوعى را پيشاپيش بيان نموده است.

هرچند بحث ما اسلامى است و ديدگاههاى اسلام را در زمينه حقوق عمومى بررسى مى‌نماييم لكن استخراج عناوين بحث از منابعى بجز منابع اسلامى ما را از حوزه بحث خارج نمى‌سازد. زيرا پس از استحصال، عناوين جديد حقوق اساسى ملت، ارزيابى و بررسى نهايى آن را با موازين و قواعد فقه اسلامى بررسى خواهيم نمود و به منظور كاستن از تعداد و منضبط نمودن، ناگزير بعضى از اين حقوق را كه در اسناد جداگانه ذكر شده به نحو فشرده در برخى ديگر ادغام نموديم.

در هر حال، عناوين زير در مجموعه‌هاى حاوى حقوق فردى و حقوق اساسى ملت آمده است.

مبحث دوم: عناوين حقوق اساسى ملت

١. كرامت و شخصيت انسان

شرافت ذاتى بشر كه از فطرت و خصلت انسان ناشى مى‌گردد. اين حق در ماده اول اعلاميه حقوق بشر تحت عنوان «حيثيت» و در اعلاميه حقوق بشر اسلامى تحت عنوان «شرافت انسانى» آمده است و در اين ميان تعبير قرآنى كرامت انسان مى‌تواند جامع‌ترين

الف - اسنادى كه حاوى حقوق انسان به نحو عام بوده و ماهيت شمول و عموم آن شامل همه آحاد بشر مى‌گردد.

ب - اسنادى كه متضمن حقوقى است كه براى دسته‌هاى خاصى از انسانها مانند: زنان، كودكان، اسرا، غير سفيدپوستان، كارگران، شهروندان در حال جنگ و امثال آن تدوين گرديده است.

ج - اسنادى كه جنبه بين‌المللى نداشته و جنبه منطقه‌اى و يا سازمانهاى بين‌المللى مانند سازمان كنفرانس اسلامى و يا كشورهاى عرب‌زبان دارد. رك: محمود شريف بسيونى، حقوق الانسان، در چهار جلد، بيروت، دارالعلم للملايين، ١٩٨٩.