فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٩٩ - مبحث اول حقوق عمومى در حوزۀ دولت

فصل پنجم حقوق اجتماعى و اساسى ملت

مبحث اول: حقوق عمومى در حوزه دولت

حقوقى كه هر فرد در رابطه با ديگران در محيط مشترك و جامعه‌اى اى كه مشتركاً در آن زندگى مى‌كنند هرچند به حقوق اجتماعى و سياسى و اقتصادى و فرهنگى قابل تعبير مى‌باشد و به تناسب مورد و متعلق اين حقوق، قابل تقسيم به اجتماعى، سياسى، اقتصادى و غيره است لكن در هر حال ماهيت حقوق فردى را دارند و به لحاظ فقدان ضمانت اجرا در اين حقوق كه بيشتر جنبه انسانى و وجدانى و اخلاقى دارند نمى‌توان از آنها تحت عنوان حقوق اجتماعى ياد كرد.

اصول كليه حقوقى كه در بحث گذشته تحت عنوان حقوق فرد بر ديگر آن آورديم بدون ارتباط با دولت و صرفنظر از ضمانت اجرا مورد بررسى قرار گرفتند و به همين لحاظ از نظر ماهيت اجتماعى محسوب نمى‌شدند.

هنگامى كه در چارچوب يك دولت، رعايت اين حقوق به عنوان وظيفه دولت و تحت عنوان قانون، لازم‌الاجرا و ضمانت اجرايى پيدا مى‌كنند به حقوق اجتماعى تبديل‌مى‌شوند.