جايز است؟ در آن نيز خلاف است ميانه مجتهدين. و آيا به جاى: «بِسْم اللَّه» يا «أَللَّهُ أَكبر» اگر «اللَّهُمَّ اغْفِرْليْ» يا «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلى‌ مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّد» بگويند شكار حلال مى‌شود يا نه؟ در اين نيز ميانه مجتهدين خلاف است. [١]

پنجم آنكه: به قصد شكار كردن سگ را سر دهند يا تير بيندازند، پس اگر بى‌قصد شكار كردن سگ بدود يا تير از كمان بجهد و شكارى را بكشد حلال نيست، امّا اگر در اثناى رفتن سگ را نگاهدارند آنگاه سر دهند حلال مى‌شود.

ششم آنكه: قصد جنس شكار كنند، پس اگر در وقت سر دادن سگ و انداختن تير و نيزه قصد جنس شكار نكنند و شكارى را بكشد حلال نيست.

هفتم آنكه: شكار به‌سبب جراحت دندان سگ و خوردن تير و نيزه و شمشير بميرد.

و جراحت موضع ذبح لازم نيست، بلكه هرعضوى از اعضاى او را كه جراحت كرده باشد و به آن بميرد حلال است. امّا اگر به آن جراحت نميرد بلكه به‌واسطه تعب بسيار يا غرق شدن در آب يا افتادن از كوه يا آنكه سگ گلوى او را بگيرد [٢] بى‌آنكه جراحت كند بميرد يا درنده‌اى غير سگ بعد از جراحت سگ او را بكشد حلال نيست، مگر آنكه در اين صورت جراحت سگ كشنده باشد. [٣] و بعضى از مجتهدين گفته‌اند كه:

اگر شكارى كه مجروح شده باشد در آب بميرد، پس اگر سر از آب بيرون آورده باشد[١] يا آنكه آن شكار حيوانى باشد كه آب او را نكشد چون غاز و اردك حلال‌است [٤][٢].

) هشتم آنكه: شكار مجروح از نظر غايب نشود و در او حيات باشد كه ماندن او

______________________________
[١] معلوم است كه مراعات احتياط در اين مسائل خلافيّه مطلوب است. (تويسركانى)

* اقوى و احوط اين است كه حكم كسى دارد كه عمداً ترك بسم اللَّه كرده باشد. (نخجوانى)

[٢] هرگاه‌به‌گرفتن‌سگ بميرد بدون جراحت محتمل است حليّت، لكن ترك احتياط نشود. (يزدى)

[٣] قول اوّل احوط است. (تويسركانى)

[٤] اگراطمينان يا ظنّى قوى حاصل شود كه مردن شكار مستند بر آب نيست حلال است. (نخجوانى)

[١] شيخ صدوق، مقنع: ٤١٤ و ٤١٥. علّامه حلّى در مختلف ٨: ٣٥٣ به صدوق و پدرش نسبت داده است.

[٢] علّامه حلّى، تحرير ٤: ٦٠٨.