است روز قيامت جزاى نيك را نيك و جزاى بد را بد خواهد داد.
٤٣ سوره زخرف‌
در مكه نازل شده است به نام خداى بخشنده مهربان‌
١- حم.
٢- (يا محمد) قسم به اين قرآن كه راههاى هدايت را از ضلالت جدا كرده فرق دهنده است.
٣- (يا محمد) به سبب عرب بودن تو و قوم تو اين قرآن را به لغت عرب قرار داديم تا مضامين عاليه و معانى فخيمه آن را درك كرده بفهميد.
٤- در حقيقت اين قرآن نزد ما در لوح محفوظ (در علم ما) ثابت و برقرار است و بين كتبى كه از طرف ما نازل شده به سبب معجزه بودنش شأنش بلند و كتابى است كه مشتمل بر علم حكمت است.
٥- (اى مشركين اگر چه شما در جهالت افراط كرده در ضلالت از حد تجاوز كنيد حقيقتا همين طور هستيد) آيا به سبب افراط شما در جهالت قرآن را از شما دفع كرده ديگر به شما نازل نمى‌كنم؟ نه- افراط شما در ضلالت و جهالت ما را از نزول قرآن و امر و نهى كردن مانع نمى‌شود.
٦- امم گذشته نيز مانند شما در جهالت و ضلالت افراط كردند با اين همه انبياء زياد بر آنها فرستاديم به طغيان آنها در ضلالت و جهالت توجه نكرده آنها را به سوى حق دعوت كرده‌ايم تا اين كه حجت بر آنها تمام شود.
٧- به امم گذشته هيچ پيغمبرى از طرف ما نيامد مگر اين كه او را استهزاء كرده ايمان نياوردند (چنان كه شما مشركين قريش به اين «محمد» استهزاء مى‌كنيد).
٨- (يا محمد) جماعتى از امم گذشته را كه در كفر و شرك از قوم تو شديدتر بوده‌اند هلاك ساخته‌ايم قصص تعجب آميز آنها در همين قرآن در چند مقام ذكر شده آنها نتوانستند ما را عاجز كنند البته به هلاكت اينها هم قادر هستيم.
٩- (يا محمد) اگر از مشركين سؤال كنى آيا آسمانها و زمين را كى خلق كرده است البته در جواب تو خواهند گفت خداوند تعالى كه غالب مخلوقات بوده عالم به همه چيز مى‌باشد آنها را خلق كرده اينها اين را انكار نخواهند كرد.
١٠- از صفات خداوند تعالى اين است كه براى شما همين زمين را مانند گهواره براى راحتى و سكونت شما (به مانند راحتى بچه در گهواره) قرار داد و براى شما روى زمين راهها قرار داد تا اين كه به سبب راهها در مسافرتها به مقصد خود هدايت يافته برويد.
١١- از صفات خداوند تعالى آن كه به مقدار احتياجات هر بلد و اصلاح امر معاش مردم از آسمان باران نازل كرد، (يا محمد) به سبب آن باران هر قريه و بلد مرده را زنده كرده بعد از خالى شدن از هر قسم گل و گياه به نحو عالى به صورت سبز و خرم داخل كرديم، مانند حيات دادن به زمين مرده، شما نوع بشر را هم از زمين خارج كرده دوباره حيات داده به محشر حاضر مى‌كنيم در اين دو حيات قدرت ما مساوى بوده هيچ تفاوتى نيست،
١٢- ديگر از صفات خداوند تعالى آن كه هر صنف مخلوق خلق كرده از عدم به وجود آورده براى شما از كشتيها و چهار پايان جهت سوارى و مسافرت مقرر فرمود.
١٣- تا بر پشتهاى حيوانات و كشتيها سوار شده آرام گيريد بعد از آن همين كه آرام شديد نعمت ربتان خداوند تعالى را قلبا متذكر باشيد (كه چنين مركوبى براى شما خلق نموده است) (كشتى اگر چه به صنعت انسان ايجاد مى‌شود ليكن چون موجد عقل انسان خداوند تعالى است از اين جهت خداى تعالى ايجاد آن را به خود نسبت داد) بعد از آن كه قلبا نعمت خداوند تعالى را متذكر شديد به زبان نيز به خداوند تعالى حمد و ثنا كرده بگوئيد از هر عيب و نقص پاك و منزه است آن خداوندى كه از براى ما اينها را مسخر كرده و بنا به ميل خودمان ما را بر آنها مسلط نمود و حال آن كه ما هرگز به رام كردن آنها و استخدام آنها قادر نبوديم.
١٤- اگر در هر حالى ما را مرگ درك كند در حقيقت ما به سوى پروردگارمان برگشته در محشر حاضر خواهيم شد.
١٥- (يا محمد) در موقع سؤال كردن از مشركين كه آسمانها و زمين را كى خلق كرده اقرار كرده مى‌گويند خداوند تعالى خلق نموده و حال آن كه با وجود اقرار، به خداوند تعالى شريك قرار داده بعضى مى‌گويند عزير و برخى مى‌گويند مسيح فرزند خداوند تعالى است و بعضى ديگر ملائكه را دختران خدا قرار مى‌دهند.
١٦- اگر فرضا و مثلا خداوند تعالى بخواهد براى خود اولادى‌