١٦٤- در حقيقت در خلقت آسمانها و زمين و گردش شبانه روز و كشتيهايى كه در روى درياها براى منافع مردم در حركتند و آبهاى گوارايى كه خداوند از آسمانها نازل كرده و به سبب آن روى زمينها را زنده و سبز و خرم نمود (يعنى بعد از خشكيدن روى زمين خداوند تعالى به نزول باران دوباره آن را سبز و خرم كرد) و به سبب آن آب هر قسم حيوانات را در روى زمين بسط داده و منتشر ساخت همچنين در حركت بادها و ابرهايى كه بين زمين و آسمانها به قدرت خداوند تعالى مسخرند براى خردمندان دليل توحيد و قدرت احديت بوده برهان قاطع به وحدانيت الهى و مايه عبرت مى‌باشد.
١٦٥- بعضى از مردم هستند كه غير از خداوند تعالى براى خود معبودانى انتخاب و آنها را به خداوند تعالى همتا و شريك قرار مى‌دهند همان طور كه خداوند تعالى را دوست دارند و تعظيم مى‌كنند به آن بتها تعظيم كرده و دوست دارند (خداوند تعالى و بتها را در محبت و تكريم برابر گرفته و مساوى مى‌دانند) اما آنهايى كه به خداوند تعالى و حضرت محمد صلّى اللَّه عليه و آله ايمان آورده‌اند محبت و تعظيمشان به خداوند تعالى از محبت مشركين بر بتها بيشتر و افزونتر و محكمتر است (مؤمنين هيچ وقت از خداوند تعالى عدول نكرده و بتها را ستايش ننموده‌اند ولى مشركين در موقع مصيبت از بتها عدول كرده به طرف خداوند تعالى رجوع نموده‌اند) و اگر ستمكاران در قيامت عذاب احديت را ببينند در آن وقت عالم شوند به اين كه قوت و قدرت همه دريد قدرت الهى است و عذاب خداوند تعالى شديد و محكم است آن وقت براى عصيان خود در دنيا پشيمان مى‌شوند ولى آن پشيمانى به آنها فايده نمى‌بخشد.
١٦٦- زمانى كه اشخاص ظالم آنهايى كه در دنيا پيروى كرده شدند و رياست كردند و مردم را به ضلالت انداختند عذاب آخرت را ديدند از اشخاصى كه در دنيا پيروى ايشان كردند بيزارى جويند همين كه عذاب قيامت را ديدند وسائل و ارتباط ايشان (تابع و متبوع) از هم قطع شده اتفاقشان به تفرقه تبديل و از هم كنار مى‌شوند و تبرا مى‌كنند.
١٦٧- تابعين وقتى كه بيزارى رؤسا را از خود ديدند، گويند: كاش مرتبه ديگرى هم مى‌توانستيم به دنيا بر گرديم، تا در دنيا از آن رؤسا بيزارى مى‌جستيم، هم چنان كه آنها از ما تبرا جستند. همين طور خداوند تعالى در روز قيامت اعمال آنها را به آنها نشان مى‌دهد، به طورى كه آن اعمال براى آنها سبب حسرت و ندامت مى‌شود و آنها نمى‌توانند به سبب اعمال خود از آتش دوزخ خارج شوند.
١٦٨- اى جميع طوايف بشرى (خطاب به عموم انسان است) از نعمتهاى پاكيزه و حلال روى زمين بخوريد، به راه شيطان و اعمال بد او تابع نشويد (هر كار زشتى به شيطان نسبت داده مى‌شود) در حقيقت شيطان براى شما دشمن آشكار است، شخص عاقل تابع دشمن خود نمى‌شود.
١٦٩- در حقيقت شيطان شما را به اعمال قبيح و زشت امر مى‌كند و امر مى‌كند كه به خداوند تعالى افترا بگوئيد و چيزهايى كه عالم نيستيد به خداوند تعالى نسبت دهيد كه فلان چيز حرام و يا حلال است و حلال و حرام به امر خداوند تعالى مى‌شود نه به خواهش نفس شما.
١٧٠- زمانى كه به مردم گفته مى‌شود، به قرآنى كه خداوند تعالى نازل فرموده پيروى كنيد (يا محمد! وقتى كه تو اين گفته را به مردم مى‌گويى) در جواب گويند: ما تابع راه و روشى مى‌شويم كه در آن آباء و اجداد خود را ديده‌ايم، زيرا آنها از ما بهتر و عالمتر بوده‌اند (همين كه در برابر حق عاجز ماندند، به تقليد متمسك مى‌شوند، چه خوش گفته مولوى: خلق را تقليدشان بر باد داد- اى دو صد لعنت بر اين تقليد باد) خداوند تعالى اين گفته آنها را رد كرده فرمايد، آيا اگر پدران آنها در امر دين و پيدا كردن راه حق نتوانند چيزى درك و فهم كنند، باز تابع آنها مى‌شوند (ببينيد كه اينها چه جماعت احمقى هستند، با آن كه پدران آنها هميشه جاهل بوده‌اند و چيزى از دين و