١٣٩- منافقين اشخاصى هستند كه مؤمنين را دوست نداشته براى خودشان از كفار و مشركين دوست مى‌گيرند، آيا مقصود منافقين از دوست داشتن كفار و مشركين، عزيز و مكرم شدن نزد آنهاست؟ اگر چنين است هيچ عزتى نيست در حقيقت عزت و غالب شدن خاص خداوند تعالى است كه هر كدام را بخواهد عزيز مى‌كند.
١٤٠- حقيقتا به شما مسلمين موقع اقامت در مكه ضمن آيات قرآن نازل شده كه وقتى شنيديد مشركين به آيات الهى كافر شده و استهزاء مى‌كنند با آنها در يك جا ننشينيد تا غير از قرآن صحبت‌هاى ديگرى بكنند موقع نشستن و صحبت با آنها موجب استهزاء به قرآن مى‌شويد آن وقت شما هم مثل آنهائيد لذا از آنها كنار شويد تا كفر آنها شما را نگيرد اين حكم ضمن آيه وَ إِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ ... در مكه نازل شده حال كه در مدينه هستيد اگر كفار مثل سابق به قرآن استهزاء كردند با آنها يك جا ننشينيد تا به قرآن استهزاء نكنند در حقيقت خداوند تعالى تمام منافقين و كفار را در جهنم يك جا جمع كرده آنها را عذاب خواهد داد.
١٤١- يا محمد منافقين منتظر مى‌مانند تا ببينند سرانجام امر شما مسلمين با مشركين چگونه خواهد شد مغلوب مى‌شويد يا غالب، اگر براى شما از طرف خداوند تعالى نصرتى بود و به مشركين غالب شديد آن وقت به شما مى‌گويند مگر ما با شما يكى نبوديم؟
هيچ وقت از شما جدا نشده و به طرف مشركين نرفته‌ايم به ما هم از غنائم حصه بدهيد. اگر غلبه با كفار باشد آن وقت به كفار مى‌گويند مؤمنين موقع غلبه مى‌خواستند شما را تماما به قتل برسانند شما را حفظ كرده، مانع از قتل شما شديم از اين جهت شما غالب شديد بايد به ما هم از غنائم حصه بدهيد خداوند تعالى بين شما مؤمنين با منافقين در قيامت حكم مى‌كند در قيامت هرگز خداوند تعالى براى كفار نسبت به مؤمنين تسلطى قرار نخواهد داد ممكن است در دنيا كفار به مؤمنين مسلط شوند ولى در قيامت سلطنت براى مؤمنين است براى كفار و منافقين هيچ تسلطى نخواهد بود.
١٤٢- در حقيقت منافقين به خداوند تعالى حيله كرده، اظهار ايمان مى‌كنند تا كفر خود را پنهان سازند خداوند تعالى هم آنها را مى‌فريبد (در دنيا براى حفظ مال و خون منافقين امر فرموده در آخرت درك اسفل را براى آنها آماده نموده است) از صفت منافقين اين است كه در موقع نماز به كسالت و سست حالى به نماز مى‌ايستند چون قلبا ميل به نماز ندارند در نماز منتهاى كسالت را دارند مقصودشان از نماز نشان دادن خود به ديگران است خداوند تعالى را ذكر نمى‌كنند مگر مدت كمى (بين مردم) ولى در خلوت هيچ وقت نماز نمى‌خوانند (نبايد هيچ وقت بندگان از خالق غفلت كنند خداوند تعالى بايد هميشه مد نظر باشد).
١٤٣- يا محمد از صفات منافقين اين است كه بين كفر و ايمان متحير مانده‌اند نه به طرف مؤمنين هستند كه مؤمن محسوب شوند و نه به طرف مشركين هستند كه مشرك به شمار آيند هر كه را خداوند تعالى به سبب اعمالش به ضلالت بياندازد يا محمد البته تو براى او راه هدايت نمى‌توانى پيدا كنى تا او را از ضلالت خلاص نمايى.
١٤٤- اى ايمان آورندگان غير از مؤمنين، كفار و مشركين را دوست خود قرار ندهيد آيا اراده شما مؤمنين از دوست داشتن مشركين اين است كه براى خداوند تعالى بر منافق بودنتان دليل و حجت آشكار پديد آريد؟ (چون دوستى با مشركين علامت نفاق مى‌باشد شما هم منافق محسوب مى‌شويد).
١٤٥- در حقيقت منزل و سكناى منافقين در آخرت در طبقه آخر جهنم است كه عذاب آنجا شديدتر از تمام طبقات است يا محمد هيچ وقت براى منافقين وسيله‌اى نخواهى يافت تا آنها را از عذاب خلاص كنى بلكه در عذاب هميشگى خواهند بود (عذاب منافق بيشتر و شديدتر از كافر و مشرك مى‌باشد زيرا با اظهار ايمان به اسلام آن را مسخره مى‌كند ولى كافر و مشرك از اين مطلب بر كنار است).
١٤٦- براى منافقين نجات نيست مگر اشخاصى كه از نفاق خود توبه كرده و كارهاى گذشته خود را اصلاح كرده و حالات نفاق خود را تغيير دهند و وثوق و اعتمادشان به خداوند تعالى بوده طاعت و عبادت و جميع اعمال و دين خودشان را براى خداوند تعالى خالص كرده براى او شريك قرار ندهند توبه كنندگان از نفاق با داشتن صفات مذكوره در دنيا و آخرت با مؤمنين برابر خواهند بود خير و منفعت اعطايى به مؤمنين به آنها نيز خواهد رسيد البته خداوند تعالى به مؤمنين در دنيا و آخرت اجر و ثواب بزرگ مى‌دهد به منافقين توبه كار هم مثل مؤمنين اجر و ثواب مى‌رسد.
١٤٧- اراده خداوند تعالى از عذاب شما منافقين چيست؟ آيا مقصود منفعت يا دفع ضرر و يا در مقام غيظ و انتقام مى‌باشد. هيچ يك از اينها نيست بلكه حكمت الهى واجب كرده كه بايد به اشخاص عاصى عذاب شود اگر شما منافقين به خداوند تعالى شكر كرده ايمان بياوريد از استحقاق عذاب خلاص مى‌شويد خداوند تعالى به شكر گزاران جزاى خير مى‌دهد و به شكر و ايمان شما عالم است.