٤٣- (يا محمد) فتح و غلبه به مشركين را به تو نشان بدهيم يا ندهيم تو در امر خود ثابت و برقرار شده به قرآنى كه به تو وحى مى‌شود محكم چسبيده عمل بكن، در حقيقت تو، به راه مستقيم و راه حق هستى از آن راه كنار نمى‌شوند مگر اشخاصى كه در ضلالت و شقاوتند در محافظت و حمايت دين ما روز به روز محكم‌تر باش در امر دين هيچ وقت ضعف و سستى از تو، به ظهور نرسد.
٤٤- (يا محمد) در حقيقت قرآن شريف (مخصوصا) براى تو و قوم تو جماعت قريش تذكار هميشگى و شرافت عظيم مى‌باشد آن را محكم چسبيده بدان عمل نمائيد البته روز قيامت از بابت اداى حق قرآن و تعظيم و تكريم آن و عمل به احكامش سؤال خواهيد شد.
٤٥- (يا محمد) از انبيايى كه پيش از تو فرستاديم سؤال كن (يعنى به دين و ملت آنها نظر كرده از احوالشان تفحص بكن) آيا براى آنها غير از خداوند متصف به صفت رحمانيت معبودى قرار داده بوديم كه به آنها عبادت كنند؟ براى امت هيچ يك از انبياء غير از خداوند تعالى معبودى قرار نداده‌ايم همچنين براى امت تو نيز غير از خدا معبود ديگرى نيست پس به چه جهت به بتها ستايش كرده به خداوند تعالى شريك قرار مى‌دهند؟.
٤٦- از جمله انبياء سابق يكى موسى است حقيقت موسى را به فرعون و اشخاص بزرگ كه شريك سلطنت او بودند پيغمبر فرستاديم تا آنها را به طرف ما دعوت كند موسى به فرعون و اطرافيانش گفت من از طرف خداوند تعالى تربيت دهنده عالميان به شما پيغمبر آمده‌ام بيائيد به خداوند تعالى ستايش كنيد.
٤٧- (از موسى براى حق بودن قولش دليل و برهان خواستند ما هم به موسى دليل و برهان داديم) زمانى كه موسى با دليل و برهان ما نزد آنها رفته دعوت نمود قبول نكرده استهزاء نموده خنديدند.
٤٨- (يا محمد) چند دليل و برهان بر آنها نشان داديم در آن براهين هيچ تفاوتى نبود ليكن ناظرين گمان مى‌كردند كه هر يك از آن براهين از ديگر بزرگتر است، هيچ يك از اين براهين را قبول نكردند آنها را گرفتار هر قسم عذاب نموديم شايد از كفر برگشته توبه نموده موحد باشند اما برنگشتند در كفر خود باقى ماندند.
٤٩- قوم فرعون به موسى گفتند اى ساحر بزرگ تو از خداى خود بنا به عهدى كه با تو دارد (كه دعاهاى تو را مستجاب كند) بخواه تا به ما نجات داده بلا را از ما رفع كند اگر بلا را از ما رفع كند ما البته به طرف حق هدايت مى‌يابيم (به زبان وعده هدايت به موسى دادند ولى چون قلبا بر خلاف آن بودند از اين جهت به موسى ساحر گفتند).
[توضيح: بنا به تقاضاى قوم، حضرت موسى دعا كرده بلا از آنها رفع گرديد ليكن هدايت نيافته ايمان نياوردند چنان كه ضمن آيه آتى الذكر مى‌فرمايد:] ٥٠- (يا محمد) زمانى كه به دعاى موسى عذاب را از آنها رفع كرديم عهد خود را شكسته ايمان نياورده در كفر خود اصرار كردند.
٥١- فرعون بين قوم و جماعت خود ندا كرده آنها را خوانده گفت سلطنت مصر و اين نهرها كه از زير قصر من جارى مى‌شوند آيا اينها مخصوص من نيستند؟ پس چرا موسى به من اعتراض كرده مى‌خواهد به من رياست كند، آيا عظمت و شوكت مرا نمى‌بينيد؟.
٥٢- بلكه مى‌بينيد كه من به رياست و سلطنت از اين (موسى) ضعيف و حقير بهترم (فرعون مى‌گويد) نزديك نيست كه فصيح سخن گفته مطلب خود را بيان كند و كلامشان را ظاهر سازد چنين شخص چگونه مى‌تواند پيغمبر باشد.
٥٣- اگر اين (موسى) راست مى‌گويد كه از طرف خداوند تعالى آمده است چرا از طرف خداوند تعالى طوق زرين بر گردن ندارد (همان طور كه ما به هر شخص كه حكومت مى‌دهيم از طلا النگو به دست او كرده به گردنش طوق زرين مى‌اندازيم) و يا اين كه فرشتگان آسمان در حال مقارنت به يكديگر با او نيستند تا به صدق او شهادت بدهند.
٥٤- (يا محمد) فرعون با اين سخنان قوم خود را از تبعيت حق باز داشته متمايل به خود نمود تا به او اطاعت كرده موسى را تكذيب كردند در حقيقت آنها جماعت فاسق بودند.
٥٥- (يا محمد) زمانى كه قوم در عصيان به ما افراط كرده از حق گذشته باعث نزول عذاب ما شدند از آنها انتقام كشيده همه را غرق ساختيم.
لطف حق با تو مداراها كند* چون كه از حد بگذرى رسوا كند
٥٦- قوم فرعون را بعد از آنها براى آيندگان مثل و عبرت قرار داديم كه به آنها مثل زده بگويند كه به فلان قوم مثل قوم فرعون عذاب نازل شد.
[توضيح: عبد اللَّه بن الزبعرى از جماعت قريش به رسول خدا گفت (يا محمد) تو مى‌گويى كه معبودان غير خدا با اتباع خود در جهنم خواهند بود، نصارى كه (به عيسى) عبادت مى‌كنند بايد عيسى هم در جهنم باشد و حال آن كه تو عيسى را وصف كرده تصديق مى‌كنى اين سخن را گفته چند نفر نيز با او قهقهه زده شاد گشتند آن وقت آيه شريفه زير نازل شد.] ٥٧- (يا محمد) زمانى كه (عبد اللَّه ابن الزبعرى) پسر مريم را مثل ذكر كرده با تو مجادله نمود آن وقت مى‌بينى قوم تو (جماعت قريش) از آن مثل به فرياد آمده اظهار فرح و سرور مى‌كنند گويا كه تو از آن مثل مغلوب مى‌شوى.
٥٨- به تو گفتند آيا بتهاى ما بهتر است يا عيسى «البته پيش تو عيسى بهتر است» وقتى كه او داخل جهنم شد امر بر بتهاى ما سهل خواهد بود (يا محمد) عيسى را براى تو مثل نزدند مگر اين كه با تو نزاع و جدال كرده سخنان باطل خود را رواج دهند زيرا آنها مى‌دانند مقصود تو از جهنميان بتها هستند نه عيسى پسر مريم. بلكه آنها