بزرگ ما هستى تو مى‌دانى كه اين سفها (يعنى مؤمنين به اسلام) چه كارهايى كرده و چه اذيتهايى به ما روا مى‌دارند الحال آمده‌ايم تا بين ما و برادر زاده‌ات محمد حكمى نمايى. ابو طالب رسول خدا را حاضر نموده گفت اى برادرزاده اينها قوم و جماعت تو هستند سؤالى از تو دارند خواهش دارم كه به ضرر آنها ميل نكرده به آنها جواب خوب بدهى آن جناب فرمودند چه چيزى از من سؤال مى‌كنند جماعت قريش گفتند ما و بتهاى ما را ترك كرده از ما دست بردار ما هم تو را به معبود خودت واگذار مى‌كنيم.
رسول خدا فرمود اگر من سؤال شما را قبول كردم شما هم سؤال مرا قبول مى‌كنيد و يك كلمه به من خواهيد گفت؟ تا به سبب آن مالك جميع طوايف عرب شده و عجمها نيز براى شما ذليل خواهند شد. ابو جهل از بين جماعت گفت ما تو را به آن كلمه و غير آن به ده كلمه مساعدت مى‌كنيم پرسيد كه آن كلمه كدام است، رسول خدا فرمود قائل به توحيد شده لا اله الا اللَّه بگوئيد قريش از اين سخن متنفر شده به مضمون آيه شريفه تكلم نموده گفتند آيا ممكن است كه بتهاى خود را ترك كرده همه را يك خدا بكنيم؟
اين امر تعجب آميز است چنان كه فرمايد:] ٥- (يا محمد) جماعت قريش مانند گذشتگان تعجب كرده گفتند آيا اين رواست كه محمد بيايد و خدايان متعدد ما را يك خدا قرار داده ما را به عبادت خداوند يكتا امر كند؟ در حقيقت اين امر خيلى چيز تعجب آورى است.
٦- بزرگان قريش از مجلس (ابو طالب) متفرق شده در اثناى راه به يكديگر مى‌گفتند برويد به عبادت معبود خودتان صبر كرده به سخنان (محمد) گوش ندهيد دين و مذهب (محمد) چيزى است كه اراده نموده همه ما را داخل اسلام كند در دين آباء و اجداد مانده به دين او داخل نشويد.
٧- مانند سخنان (محمد) را (دعوت به توحيد و عبادت خداى يگانه را) از ملّت اخير (از آباء و اجدادمان) نشنيده‌ايم كه چنين دين و روشى بين آنها باشد اين گفته محمد جز تزوير و افترا چيز ديگرى نيست.
٨- (يا محمد) آتش حسد در سينه مشركين شعله‌ور شده گفتند آيا از بين ما خداوند تعالى اين (محمد) را انتخاب كرده قرآن بر او نازل نمود، هيچ وقت چنين چيزى ممكن نيست؛ بلكه مشركين در حق قرآنى كه به تو فرستاده‌ايم در شكّند، انسان سركش است مشركين چون طعم عذاب مرا نچشيده‌اند از اين جهت قرآن را قبول نكرده در آن ترديد مى‌كنند همين كه عذاب بر آنها نازل شد آن وقت حقانيت قرآن را مى‌دانند ولى به آنها فايده نمى‌دهد.
٩- (يا محمد) آيا گنجهاى رحمت خداى تو كه در كمال اقتدار و بخشندگى است نزد جماعت قريش است تا مقام نبوت را به هر شخصى كه خودشان مايلند ببخشند؟ (چنان كه قريش گفتند كه وليد بن مغيره در مكه و يا عروة بن مسعود ثقفى در طائف بايد پيغمبر باشند زيرا آنها ثروتمند بودند).
١٠- آيا براى جماعت قريش سلطنت آسمانها و زمين و هر چه كه ميان آنها است مسلم بوده و اختيار دارند كه چنين سخنانى مى‌گويند اگر چنين اختيارى براى آنها ميسّر است از براى خود سببها يافته و به آنها چنگ زده به مرتبه الوهيت بالا رفته و به تدبير هر چيز مالك شوند آن وقت هر كس را بخواهند براى پيغمبرى انتخاب كنند.
اكنون آنها مخلوق عاجز و ذليلند به چه جهت در امور الهى مداخله مى‌كنند؟.
١١- (يا محمد) كفار و مشركينى كه جمع شده قشونى تشكيل داده به جنگ پيغمبران خداوند تعالى آمده‌اند اين طايفه قريش هم قسمتى از آنهايند هيچ از آنها خوف نكن خداوند تعالى تو را بر آنها غالب ساخته آنها پراكنده شده فانى خواهند شد (وعده الهى راست شده در جنگ اول بدر خداوند تعالى پيغمبرش را به مشركين غالب ساخته و تمام آنها ذليل گشتند).
١٢- (يا محمد) پيغمبر تكذيب شده تنها تو نيستى بلكه قبل از تو نوح نبى را قوم او و هود را جماعت عاد و موسى را فرعون كه داراى سلطنت و عزت و شرافت بود تكذيب نموده‌اند.
١٣- جماعت ثمود صالح را و قوم لوط لوط را جماعت ايكه شعيب را تكذيب كردند، جماعت مذكور به پيغمبران خداوند تعالى عاصى شده جماعت غير مطيع بودند خداوند تعالى آنها را پراكنده ساخته پيغمبرانشان را بر آنها غالب نمود (يا محمد) آخر الامر خداوند تعالى تو را به مشركين غالب خواهد نمود.
١٤- جماعات مذكور پيغمبران خود را تكذيب كردند از اين جهت عذاب من بر آنها حتم و واجب شده به عذاب دنيا و آخرت گرفتار شدند.
١٥- (يا محمد) كفار (جماعت قريش) منتظر نيستند مگر به يك صيحه، صيحه‌اى كه (در روز بدر) به آنها رسيده از آنها جدا نشده همه را هلاك خواهد نمود (اينها تسلى براى رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله است).
[توضيح: رسول خدا به مؤمنين وعده جنت داده و كرامت الهى را به آنها بيان مى‌كرد مشركين اهل مكه در مقام استهزاء گفتند كه الهى سهم ما را در دنيا به ما بده، در آخرت براى ما لازم نيست. چنان كه ضمن آيه شريفه زير خبر داده فرمايد:] ١٦- در مقام استهزاء گفتند پروردگارا حصه ما را از بهشت قبل از روز حساب به ما بده در آخرت به ما لازم نيست (يا محمد مشركين تو را استهزاء كرده چنين گفتند).
١٧- (يا محمد) به اذيت جماعت قريش صبر كرده براى تفهيم منتها قباحت عصيان جزئى كيفيت و احوال بنده ما داود را كه در امر دين داراى قوت و در حقيقت توبه كرده رجوع كننده به طرف خداوند تعالى بود براى آنها ذكر بكن كه چگونه خداوند تعالى آن چنان بنده را براى خطاى جزئى به بلاى بزرگ و مصيبتى دچار نمود. آيا شما با تمام اين معاصى از خداوند تعالى نمى‌ترسيد؟.
١٨- (يا محمد) ما براى داود كوه‌ها را مسخر كرديم صبحگاهان موقع طلوع آفتاب همچنين شبانگاه با داود هم آواز شده خداوند تعالى را ذكر نموده تقديس و تنزيه مى‌كردند.