شما حرام نموده است هر كه ناچار شود از اين چيزها ميل كند به شرطى كه موقع خوردن از حد تجاوز نكرده به قدر سد جوع ميل كند و طبق دلخواه نخورد و به شخص ديگرى هم ظلم نكرده و آنچه در دست اوست نگيرد در اين وقت از اين چيزهاى حرام مى‌تواند بخورد، خداوند تعالى در موقع گرسنگى و اضطرار، خوردن اين حرام را به اشخاص بخشيده و رحم كننده است (تفسير آيه مفصلا در آيه ١٧٣ سوره بقره ذكر شده است).
١١٦- از حيوانات مأكول چيزهايى را كه خداوند تعالى حرام نموده اينها هستند ديگر از خودتان حلال و حرام قرار نداده به دروغهايى كه زبانهاى شما وصف مى‌كند نگوئيد كه اين چيز حلال و آن چيز حرام است، حلال و حرام همان است كه خداوند تعالى مقرر كند، اى مشركين درباره حلال و حرام اين دروغها را نگوئيد تا اين كه دروغ را به خداوند تعالى افتراء بزنيد و بگوئيد كه خداوند تعالى خودش اين حلال و حرام را قرار داده است اين دروغها را موقوف سازيد. اشخاصى كه به خدا دروغ و افترا مى‌بندند براى آنها نجات نيست هيچ وقت از عذاب خداوند تعالى نجات پيدا نمى‌كنند،
١١٧- دروغ بستن به خداوند تعالى و منفعت برداشتن از آن در دنيا منفعت قليل مى‌باشد و از آن هيچ فايده‌اى نبرند ولى در آخرت عذاب الم انگيز دارند براى منفعت قليل دنيا اختيار عذاب دائمى قيامت كار عقلا نيست.
١١٨- (يا محمد) به يهوديان قبل از اين چيزهايى را كه به تو نقل كرديم (در سوره انعام ضمن آيه ١٤٦) حرام كرديم ما به يهوديان ظلم نكرده‌ايم بلكه آنها به نفس خويش ستم كردند به سبب عصيان به خداوند تعالى آن چيزها را جهت عقوبت بر آنها حرام كرديم.
١١٩- (مقصود از اين آيه شريفه اين است كه خداوند تعالى وسعت رحمت خود را به بندگانش معلوم كرده به رحمت واسعه‌اش آنها را اميدوار كرده به توبه كردن از گناهان و معصيت وادار كند فرمايد) (يا محمد) در حقيقت پروردگار تو كسانى را كه از روى جهل و نادانى مرتكب گناه شوند، و بعد از ارتكاب گناه جاهلانه توبه كرده عمل خود را اصلاح نمايند، و به جاى اعمال بد اعمال نيكو انجام دهند در حقيقت پروردگار تو (يا محمد) بعد از توبه گناهان را بخشوده و رحم كننده است.
١٢٠- (يا محمد) در حقيقت ابراهيم كه به سبب دارا بودن صفات خير و كمال به تنهايى در مقام امت و جماعت محسوب مى‌شود در اطاعت پروردگار و قائم به امر او بوده از مذاهب باطله به دين حق ميل كرده و در آن ثابت و برقرار گرديد. (حضرت ابراهيم) از مشركين نبود، اين مشركين كه مى‌گويند ما بر ملت ابراهيم هستيم دروغ مى‌گويند آن وقت بايد ابراهيم هم مانند اينها مشرك باشد
١٢١- ابراهيم به نعيم الهى شكر كننده بود خداوند تعالى ابراهيم را اختيار كرده و به خود خليل قرار داد به دين محكم و راه مستقيم هدايتش نمود.
١٢٢- در دنيا به ابراهيم نبوت داده و نزد جميع امم او را محبوب كرديم (در دنيا تمام ملل از يهود و نصارى و مسلمين ابراهيم را دوست دارند) در حقيقت (ابراهيم) در آخرت هم از اشخاص صالح است.
١٢٣- (يا محمد) بعد از پيغمبر قرار دادن تو، ما به تو وحى كرديم كه به دين و شريعت ابراهيم كه از جميع دينها مايل به حق بوده و در اطاعت پروردگار قائم به امر او بوده تابع باش اين مشركين مى‌گويند ابراهيم از ما بود، دروغ مى‌گويند (ابراهيم) از مشركين نبود بلكه موحد خالص و رئيس موحدين بود.
١٢٤- در حقيقت عذاب نگه نداشتن حرمت روز شنبه به يهوديانى مقرر گرديد كه در آن روز اختلاف كرده احترام آن را نگه نداشتند (روز شنبه تمام اعمال به يهوديان حرام بود ولى يهوديان صيد ماهى را در آن روز بر خود حلال كرده ماهى صيد نمودند) (يا محمد) در حقيقت پروردگار تو در روز قيامت بين يهوديان درباره روز شنبه كه در آن روز اختلاف كرده، گاهى حلال و حرام مى‌كردند حكم خواهد نمود (احوال يهوديانى كه درباره روز شنبه عذاب شدند به تفصيل در تفسير آيه ٦٥ سوره بقره بيان شد).
١٢٥- (يا محمد) مردم را به دليل و برهان محكم و صحيح كه در آن شك و شبهه نباشد. و به مواعظ نيكو و پسنديده به دين و راه پروردگارت (دين اسلام) دعوت كن، تا از مواعظ تو بر مردم معلوم شود كه تو، به آنها نصيحت كرده و مقصودت رساندن منفعت به آنهاست. براى ثبوت دين اسلام به وجه نيكو مباحثه و مجادله كرده غيظ و غضب را كنار گذاشته با خوش خلقى مدارا نموده محاسن دين اسلام را به آنها تفهيم كن. (يا محمد) در حقيقت پروردگار تو، به كسى كه گمراه شده به ضلالت افتاده و هيچ نصيحت و موعظه به او تأثير نكند عالمتر است، و به اشخاصى هم كه موعظه و نصيحت تأثير كند خداوند تعالى از تو داناتر است ولى چون تو مثل خداوند تعالى به احوال آنها عالم نيستى از اين جهت به قبول دين و ايمان تمام مشركين حريص و راغب مى‌شوى.
[توضيح: تمام سوره در مكه نازل شده مگر آيه شريفه زير كه در مدينه بعد از جنگ احد نازل گرديد، در جنگ احد از مسلمين هفتاد نفر شهيد گرديد، «شصت و چهار نفر از انصار، شش نفر از مهاجرين» از جمله مهاجرين حمزه عموى پيغمبر اكرم شهيد شد.
اين هفتاد نفر را مشركين بعد از شهادت مثله نمودند (يعنى دماغ و گوش لبانشان را بريده شكمشان را شكافتند) و از جگر حمزه يك قطعه براى هند زن ابو سفيان مادر معاويه بردند هند جگر را بلعيد ولى در شكمش نماند قى كرده برگردانيد رسول خدا كه جنازه حمزه را مثله شده ديد به غايت محزون گرديد، فرمود اگر بازماندگان محزون و غمگين نمى‌شدند هرآينه بدن تو را رها مى‌كردم.]