شود خداوند تعالى باز هم منافقين را نخواهد بخشيد) نبخشيدن خداوند تعالى از اين جهت است كه آنها به خداوند تعالى و پيغمبر او كافر شده‌اند خداوند تعالى اشخاص فاسد را به طرف عمل خير هدايت نمى‌كند تا لايق رحمت الهى شوند.
٨١- منافقينى كه از رسول خدا اذن گرفته از غزوه تبوك تخلف كرده و در مدينه باقى ماندند بعد از رفتن رسول خدا به ماندنشان در مدينه شادمان گشتند، و بر آنان سخت ناگوار بود كه در راه خداوند تعالى به مال و جان خويش جهاد كنند منافقين همديگر را از رفتن به جهاد مانع شده گفتند در گرماى فعلى به غزوه تبوك نرويد يا محمد بگو به آنها كه از گرما خود را نگه مى‌داريد اما گرماى جهنم شديدتر مى‌باشد بايد خودشان را از آن محافظت كنند و حال آن كه در ترك جهاد خود را داخل جهنم مى‌سازند. كاش مى‌دانستند كه حرارت جهنم از حرارت دنيا شديدتر است آن وقت خود را حفظ مى‌كردند (سبب عدم علم به علت گوش ندادن به سخنان خداوند تعالى است اگر گوش بدهند علم حاصل مى‌شود).
٨٢- منافقين زمان قليلى در دنيا شاد شده بخندند اما بايد زمان نامنتها در آخرت غمگين شده گريه كنند گريه آخرت سزاى عملى است كه در دنيا كسب كرده‌اند.
٨٣- (يا محمد) اگر خداوند تعالى تو را به مدينه به طرف طايفه‌اى از منافقين (آنهايى كه توبه نكرده در نفاق باقى ماندند) سلامت برگردانيد، بعد از مراجعت به مدينه اگر دوباره جهادى اتفاق افتاد و آنها براى رفتن به جهاد اذن خواستند (يا محمد)، بگو به آنها هيچ وقت به شما اذن داده نمى‌شود، ابدا با من به جنگ يا غير جنگ بيرون نيائيد، به من كمك نكرده با دشمنان من جنگ نكنيد، در اين خصوص به شما اجازه داده نمى‌شود زيرا شما منافقين نخستين بار در مدينه نشسته به ترك جهاد راضى شديد (موقع رفتن به غزوه تبوك) پس در مدينه با بازماندگان «بچه‌ها و زنان» بنشينيد (جهاد رفتن صفت مردان است شما آن صفت را نداريد. سزاوار است كه بين زنان مانده از آنها محسوب شويد).
٨٤- يا محمد ابدا به هيچ يك از منافقين موقع مرگ نماز نخوان اين حكم براى تو ابدى است (حكم درباره پيغمبر شامل جميع امت مى‌باشد) سر قبر هيچ يك از منافقين حاضر نشده آنجا توقف نكن در حقيقت منافقين به خداوند تعالى و پيغمبر او كافر گشتند و در موقع شدت نفاقشان فوت كردند با اين حال براى تو نماز خواندن براى آنها و حضور سر قبرشان جايز نيست.
٨٥- يا محمد كثرت مال و اولاد آنها تو را به تعجب نياورد، اراده خداوند تعالى بر اين است كه به سبب آن مال و اولاد در دنيا به منافقين عذاب كند (خداوند تعالى آنها را به تلف شدن اولاد و مال مبتلا مى‌سازد اين مطلب براى آنها عذاب بزرگ مى‌شود) و اراده خداوند تعالى بر اين است كه منافقين در حال غرور به اولاد و مال باقى مانده روحشان در حال كفر از بدنشان خارج شود.
٨٦- هر گاه از خداوند تعالى سوره‌اى نازل شده و در آن امر و مقرر گرديد كه به خداوند تعالى ايمان بياوريد و در ايمان ثابت قدم شده همراه پيغمبر او (محمد صلّى اللَّه عليه و آله) جهاد كنيد يا محمد آن وقت اغنيا و ثروتمندان منافقين از تو اذن خواسته گفتند ما را به جهاد نبر و بگذار در مدينه با معاف شدگان (بچه‌ها و زنان و صاحبان درد) بمانيم.
٨٧- چقدر اشخاص پست و دنى هستند كه راضى مى‌شوند در مدينه با زنان و كودكان و بيماران بمانند، به قلب آنها به سبب جهالت مهرى زده شد، سعادت و ثواب جهاد را درك نمى‌كنند و نمى‌دانند كه در ترك آن چقدر شقاوت و عذاب هست تا عذر نياورده از جهاد كردن تخلف ننمايند.
٨٨- اگر چه منافقين از رفتن به جهاد تخلف نمودند ولى پيغمبر و ايمان آورندگان به همراه او به مال و جان جهاد كردند براى جهاد كنندگان منفعت دنيا و آخرت هست و در آخرت نجات يافتگان اين اشخاص هستند.
٨٩- خداوند تعالى براى جهاد كنندگان چندين باغات حاضر نموده كه از زير قصور و درختان آنها نهرها جارى است در آن باغات هميشه بوده هيچ وقت از آنجا خارج نخواهند شد اين است اجر و ثواب بزرگ كه به جهاد كنندگان خواهد رسيد.
٩٠- يا محمد بعضى از اعراب باديه حضور تو آمده، و به دروغ عذر خواستند تا به آنها اذن دهى به جهاد نروند و گروهى از اهل بيابان كه تكذيب خداوند تعالى و پيغمبر او را نمودند از رفتن به جهاد امتناع كرده اذن هم از تو نخواستند معلوم شد كه آنها به دروغ ايمان آورده؛ خداوند و پيغمبر او را تكذيب نموده‌اند، البته براى اهل بيابان كه بعد از ايمان آوردن بالمره كافر شده از ايمان خارج شدند عذاب اذيت كننده هم در دنيا و هم در آخرت خواهد رسيد.
٩١- به اشخاص ضعيف (آنانى كه طاقت بدنى ندارند) و ناخوشها و اشخاصى كه براى رفتن به جهاد مخارج ندارند، براى نرفتن به جهاد گناهى نخواهد بود هر گاه آنها هم به راه رضاى خداوند تعالى و پيغمبر او مردم را نصيحت و هدايت كنند، براى اشخاص صاحب عذر كه داراى عمل نيكو و صالح هستند در نرفتن به جهاد هيچ مذمت و گناهى نخواهد بود خداوند تعالى بر صاحبان اعمال نيكو بخشنده و به آنها رحم كننده است.
٩٢- همچنين گناه به مؤمنين فقير نيست كه (موقع رفتن به غزوه‌