كه آن را معيوب كنم. در سر راه آن كشتى و پيشاپيش آنها پادشاهى بود كه هر كشتى را غصب مى‌كرد و از صاحبش مى‌گرفت من آن را معيوب ساختم تا از آنها نگيرد زيرا آن پادشاه كشتى معيوب را نمى‌گرفت سرّ سوراخ كردن كشتى همين بود.
٨٠- (اما سبب قتل) آن پسر اين بود پدر و مادر او هر دو مؤمن بودند از آن باك داشتيم كه اگر آن جوان زنده بماند از طغيان و كفر او بلا و ضررى به پدر و مادرش برسد (از اين جهت به امر الهى او را به قتل رسانيدم).
٨١- ما از قتل آن پسر اراده اين را كرديم كه خداوند به پدر و مادر او اولاد بهتر از او از حيث پاكى طينت و فرزند مهربان و دل رحم عطا كند. (اهل تفسير گفته‌اند خداوند تعالى به جاى آن دخترى به پدر و مادر آن شخص عطا كرد از آن دختر پيغمبر به وجود آمد.)
٨٢- اما ديوار در آن شهر متعلق به دو نفر بچه يتيم بود، زير آن ديوار بچه‌هاى يتيم گنجى داشتند، پدر آنها نيز شخص صالحى بود، يا موسى اراده پروردگار تو خداوند تعالى بر اين شد كه آن گنج را براى آنها حفظ كند تا آنها به حد رشد و كمال عقل برسند و بعد از آن از فضل و رحمت پروردگار تو گنج را بيرون آورده و مالك آن شوند از اين جهت من آن ديوار را بنا كردم تا گنج پايمال نشود. اى موسى اعمالى را كه ديدى هيچ كدام را به رأى و اجتهاد خودم عمل نياوردم. بلكه به امر و الهام الهى آنها را عمل آوردم اين تأويل آن چيزهايى است كه تو، به آنها قدرت و قوه صبر نداشتى الحال تو، به طرفى برو من هم به سوى ديگرى مى‌روم (صبر مقام بسيار عالى و شامخ مى‌باشد حضرت موسى بن عمران در دين و احكام الهى غيرت و تعصب فوق العاده داشت از اين جهت به اعمال خضر نتوانست تحمل كند و از معلومات او بى‌بهره ماند).
[توضيح: ذو القرنين همان اسكندر بن فيلقوس (فليپوس از اهل ماكيدونيه) مقدونيه است از سلاطين عظام بوده و به شجاعت معروف است از اين جهت بين اعراب به قوچ دو شاخ تشبيه و به لقب ذو القرنين ياد شده است بى‌خبران از علم تاريخ درباره تلفظ ذو القرنين سخنان خرافى و ترهات گفته‌اند كه قابل ذكر نيستند و بين اعراب غير از اسكندر اشخاص ديگر نيز به لقب ذو القرنين ياد شده‌اند از جمله از جماعت بنى حمدان وجيه الدوله به لقب ذو القرنين ياد شده در سال چهارصد و چهارده هجرى از طرف (الظاهر بامر اللَّه) خليفه فاطمى والى اسكندريه شده در تاريخ چهارصد و بيست و هشت هجرى وفات يافته است همين اسكندر كبير بنا به خبرى كه خداوند تعالى در قرآن شريف داده به مشرق و مغرب زمين مالك شده ملك مصر را از جماعت فارس گرفته داريوش (داراى) كبير را به قتل رسانيد، و در مملكت مصر كنار دريا شهر اسكندريه را بنا نهاد شهرهاى زياد ديگرى از جمله تفليس پايتخت قفقاز را او بنا نموده.
نقشه شهر اسكندريه را به دست خويش ترسيم اما اتمام عمل را به مهندس معروف آن زمان به نام (ينوكراتس) محول نمود عمر كمى در دنيا كرده ولى فتوحات زيادى نمود هنر و شجاعتش به مقامى رسيده است كه قصه او لايق ذكر در قرآن شريف شده است ده سال در دنيا سلطنت كرده و به اكثر معموره مالك شد تاريخ ٣٣٢ قبل از مسيح و يا ٩٥٤ سال قبل از هجرت به تخت سلطنت جلوس نموده بعد از فتوحات زياد در سال ٣٢٣ قبل از مسيح و يا ٩٤٥ سال قبل از هجرت در سن ٣٣ سالگى وفات يافت جسد او را در اسكندريه دفن نمودند جماعت قريش را يهوديان احوال اسكندر را ياد گرفته از رسول خدا سؤال كردند خداوند تعالى ضمن آيات كريمه قصه اسكندر را بيان مى‌فرمايد:] ٨٣- (يا محمد) مشركين از تو احوال ذو القرنين را سؤال مى‌كنند بگو به آنها براى شما خبر او را ذكر مى‌كنم.
٨٤- در حقيقت ما به اسكندر قدرت و قوت داديم هر چيز را در دنيا براى او سهل و آسان ساختيم، سببهاى هر چيز و اشياء موافق و مقصود او را به او عطا نموديم.
٨٥- (اسكندر) به سببى كه انسان را به مقصود مى‌رساند تابع شد (يعنى با داشتن تجهيزات و وسائل كه براى جهاد و مقام سلطنت لازم است) به امر جهاد مشغول شده فتوحات نموده تا به انتهاى مغرب زمين كنار درياى محيط رسيد. (چنان كه در عرف (موقع اشاره به انتها و نهايت) به مقام غروب آفتاب اشاره مى‌كنند خداوند تعالى نيز موافق عرف اشاره به مقام غروب آفتاب فرموده) همين كه اسكندر (در افريقا) كنار درياى محيط در هنگام غروب به غروب آفتاب دقت كرد چنان به نظرش رسيد كه آفتاب داخل چشمه‌اى گل‌آلود غروب نمود (نه اين كه به راستى چنين باشد بلكه اسكندر به نظر خود غروب آفتاب را چنان دريافت و حال آن كه براى غروب ماه و خورشيد مقامى نيست بلكه غروب آفتاب مستورى آفتاب از انظار است) چون از دور چشمه گل آلود به نظرش رسيد پيش خود چنان گمان كرد كه آفتاب داخل آن چشمه غروب مى‌كند، در انتهاى مغرب زمين طايفه مشركى پيدا نمود.
٨٦- (يا محمد) ما خطاب به ذو القرنين كرده گفتيم به سبب بت پرستى اين جماعت به تو اختيار مى‌دهيم يا به اينها عذاب و اذيت كن، و يا در حق آنها نيكى را شعار خود ساز آنها را به طرف حق دعوت كن بلكه داخل ايمان شوند (اين آيه شريفه دلالت مى‌كند كه اسكندر پيغمبر بوده است يا اين كه به اقتضاى عقل را خداوند تعالى به منزله وحى در نظر گرفته).
٨٧- اسكندر گفت الهى اما آن كس كه ظالم باشد و به تو شريك قرار دهد البته بايد او را عذاب كرده به قتل رسانيد، بعد از قتل آنها به سوى پروردگار خود بازگشت كنند خداوند تعالى نيز ايشان را به عذاب بسيار سخت (عذاب آتش) مبتلا كند.
٨٨- (اسكندر مى‌گويد) اما هر كه ايمان آورد و عمل نيك بكند