عبرتى هست (بايد از وجود آنها به توحيد و قدرت خداوند تعالى عالم شويد) كه چگونه از شكم آنها يعنى از ميان كثافت و خون، شير لطيف و پاكيزه به شما مى‌آشامانيم و براى شما در وجود آن چهار حيوان منافع ديگر هم هست و غير از منافعى كه از آنها مى‌بريد از گوشتشان هم در موقع احتياج مى‌خوريد (منافعى كه در وجود آن حيوانات هست ظاهر و آشكار بوده و بر هيچ ذى شعورى مخفى نيست).
٢٢- و به بعضى از آن چهارپايان (شتر و گاو) و كشتيها در موقع حاجت سوار مى‌شويد و به طرف مقصود مى‌رويد (همان طور كه به اسب و الاغ سوار مى‌شويد).
[توضيح: ضمن آياتى كه گذشت خداوند تعالى نعمتهايى را كه به بندگان خود عطا نموده ذكر فرمود بزرگترين نعمتهاى خداوندى اعزام انبيا از طرف ذات پروردگار است كه شكر در مقابل آن از واجبات اوليه محسوب مى‌شود ولى چون اولاد آدم قدر نعمتهاى الهى را ندانسته به جاى شكر و سپاس‌گزارى به آنها كافر گشتند لذا خداوند تعالى در اين آيه شريفه به بيان احوالات انبياء شروع مى‌فرمايد كه مردم چگونه قدر اين نعمتها را نشناخته و به آنها كافر شدند. فرمايد:] ٢٣- حقيقتا ما نوح را به سوى قوم خودش به پيغمبرى فرستاديم تا قوم را به طرف ما دعوت كند و آنها را از بت‌پرستى نجات دهد نوح اظهار دعوت كرده به قوم گفت اين قوم من، به خداوند يگانه عبادت كنيد، بتها را كنار گذاريد، براى شما غير از خداوند يگانه معبود به حق ديگرى نيست. آيا نمى‌ترسيد كه عبادت خداوند يگانه را ترك كرده و به نعمتهاى او كفر ورزيده و به غير از او يعنى به چيزهاى جمادى كه هيچ وقت مستحق عبادت نيستند عبادت مى‌كنيد؟
٢٤- نوح كه اين سخن را به جماعت گفت بزرگان قوم نوح كه به خداوند تعالى كافر بودند براى رد سخنان نوح به خود او چيزى نگفته خطاب به جماعت گفتند اى مردم، نوح هم مثل شما انسان است از انسان پيغمبر نمى‌شود قصد و اراده او اين است كه به شما بزرگى و رياست كند اگر خداوند مى‌خواست ملائكه مى‌فرستاد و احكام خود را به وسيله ملك به شما مى‌رساند از آباء و اجدادمان نشنيده‌ايم كه انسانى بتواند به نبوت مبعوث شود (از جهالت براى پيغمبر بودن انسان راضى نمى‌شدند ولى به جماد عبادت مى‌كردند و اين منتها درجه ضلالت است و از اين سخن مستفاد مى‌شود كه قوم نوح قبل از او به هيچ پيغمبرى قائل نبوده‌اند).
٢٥- اين شخص كه دعوى نبوت دارد شخص ديوانه‌اى است، به سخن مجنون گوش نبايد داد پس بايد مدتى صبر كرده مدارا كنيد تا امر او آشكار شود (اگر از مرض جنون بهبودى يافت و حالش بهتر شد البته چنين سخنانى نخواهد گفت و اگر به همين حال باقى ماند و تكرار مطلب كرد آن وقت او را مى‌كشيد).
٢٦- (نوح نهصد و پنجاه سال قوم خود را دعوت كرد ولى آنها ايمان نياوردند آخر الامر نوح به تنگ آمده در حق آنها نفرين نمود) گفت اى پروردگار من بدانجهت كه اين مردم مرا تكذيب كردند و به احكام تو ايمان نياوردند به من نصرت بده و اينها را هلاك كن.
٢٧- به نوح وحى كرديم كه اى نوح ما كمك تو هستيم كشتى به طريقى كه تو را تعليم كرديم بساز، اى نوح زمانى كه امر ما براى هلاكت قوم تو رسيد آب فواره زده و از زمين خارج مى‌شود.
همين كه فوران آب را ديدى (اى نوح) از هر قسم حيوانات دو جفت (يكى نر و ديگرى ماده) سوار كشتى كن همچنين اهل و عيال خود را نيز داخل كشتى كن مگر آن كس از اهل بيت تو را كه امر سابق و اراده ازلى به غرق آنها تعلق گرفته كه به سبب كفرشان بايد به هلاكت برسند (كنعان پسر نوح و عيال نوح بر او كافر گشته هلاك گشتند) (اى نوح) موقع غرق قوم قلب تو به شفقت مى‌آيد ولى براى نجات آنها با من سخن مگو و دعا براى نجاتشان نكن در حقيقت براى غرق آنها از طرف ما حكم شده و بايد غرق شوند نجات براى آنها ميسر نيست.
٢٨- اى نوح زمانى كه تو و ساير مؤمنين به كشتى سوار شده خاطر جمع گشتيد و راحت شديد، آن وقت بگو حمد مى‌كنم به خداوند يگانه كه از دست اين جماعت ظالم ما را نجات داد.
٢٩- اى نوح دعا بكن و در دعا بگو پروردگارا موقع پياده شدن از كشتى ما را به منزل مبارك و جايگاه پربركت و رحمت خود فرود بياور كه تو بهترين منزل دهندگان مى‌باشى.
٣٠- در حقيقت در امر قوم نوح دلايل و براهين دال بر قدرت و توحيد خداوند تعالى موجود است در حقيقت ما قوم نوح را به بلا و مصيبت بزرگى مبتلا ساختيم تا امم بعد از آنها عبرت بردار شوند و بدانند كه خداوند تعالى چگونه به اشخاص ظالم جزا دهنده است.
٣١- (يا محمد) پس از هلاكت قوم نوح جماعت ديگرى انشاء نموده به وجود آورديم.
٣٢- از بين خود مردم و از جنس خودشان پيغمبرى فرستاديم (خداوند تعالى نام اين جماعت و اين پيغمبر را ذكر نفرموده معلوم نيست كه كدام جماعت و كدام پيغمبر بوده است) آن پيغمبر بدان جماعت مبعوث گرديد آنها را به سوى خداوند تعالى دعوت كرده گفت بيائيد به خداوند يگانه عبادت كنيد از براى شما غير از خداوند يكتا معبود به حقى نيست آيا از خداوند تعالى خوف نمى‌كنيد كه چيزهاى جماد را بر او شريك قرار داده و عبادت مى‌كنيد؟
٣٣- اشراف و بزرگان قوم آن پيغمبر، همانهايى كه ما به آنها در حيات دنيا نعمت داديم و آنها عوض شكر گزارى به نعمات خداوند تعالى كافر و ثواب و عقاب خداوند تعالى را در روز قيامت منكر شدند به جاى جواب سخن پيغمبر، رو به سايرين نموده گفتند اين‌