نمى‌شود) براى شما روزى قرار داد (يا محمد) پروردگار شما خداوندى است كه داراى چنين صفات است خداوند تعالى تربيت دهنده عالميان نهايت مرتبه پر خير و بركت است.
٦٥- ذات مقدس صاحب حيات كامل كه به وجود او فنا و زوال راه ندارد خلاق عالم است غير او معبود به حقى نيست در حالى كه دين و ايمان خود را از براى چنين خداوندى خالص كرده‌ايد او را خوانده عبادت كنيد، بگوئيد به خداوند تعالى تربيت دهنده عالميان حمد و ثنا باشد.
٦٦- بگو (يا محمد) زمانى كه از طرف پروردگارم به من دلايل و براهين رسيده مرا از عبادت به معبودان غير خدا (بتها) نهى نمود چگونه به آن بتها كه شما مى‌پرستيد عبادت كنم؟ به من امر شده (دليل عقلى به من امر نموده) تا امر خود را به خداوند تعالى تربيت دهنده عالميان واگذار كرده به او اطاعت نمايم.
٦٧- خداوند تعالى به قدرت كامله خود اصل شما (آدم و حوا) را از خاك بيافريد، سپس به توالد و تناسل از طريق ازدواج از نطفه خلق كرد، بعد از آن نطفه را در رحم مادر يك پارچه خون غليظ كرده شما را از آن خون خلق نمود، بعد شما را به حالت طفل و محتاج از بطن مادر خارج ساخت، بعد از آن شما را به قوت و صحت بدن در حالت حيات باقى مى‌گذارد تا انسان كامل شده به حالت رشد و كمال برسيد، بعد شما را باقى مى‌گذارد تا به حالت پيرى برسيد، اما به برخى از شما پيش از رسيدن به اين حالات (به سبب عوارض رسيده به بدن) وفات داده مى‌شود، شما نوع بشر را در اين حالات نگه مى‌داريم تا اين كه هر نفس به موعد معين خود برسد آن وقت مرگ او را درك كند، البته به دلايلى كه ذكر شد از روى عقل فكر كرده عبرت گيريد.
٦٨- اوست خدايى كه مخلوقات را زنده مى‌كند و مى‌ميراند غير او هيچ كس به مرگ و حيات قادر نيست، همين كه خداوند تعالى به قدرت كامله خود به وجود شيئى حكم كرده و اراده ازليه‌اش قرار گرفت به آن شيئى مى‌گويد موجود باش آن شي‌ء بدون تأخير به همان حال موجود مى‌شود (طرز بيان براى تفهيم آدميان است براى موجود يافتن مخلوقات اراده ازلى كفايت مى‌كند و الا ذات احديت از گفتن و حرف زدن كه مخصوص نوع بشر است مبرا است).
٦٩- (يا محمد) آيا به كسانى كه در حق آيات خداوند تعالى (قرآن) نزاع و جدال كرده و در صدد باطل كردن آن هستند نمى‌نگرى چگونه (نفس اماره) آنها را از عبادت و اطاعت به ما برگردانده به ما شريك قرار مى‌دهند.
٧٠- (يا محمد) اشخاصى كه (قرآن) و آن كتابهايى را كه با آنها پيغمبران خودمان را براى هدايت مردم فرستاده بوديم تكذيب كردند البته عالم خواهند شد كه به آنها به چه قسم عذاب خواهد شد.
٧١- آن زمان عالم مى‌شوند كه در گردنهايشان غل و زنجير است به رو به شدت به داخل آب گرم كشيده مى‌شوند بعد داخل آتش شده از هر طرف آنها را احاطه كرده داخلشان با آتش پر خواهد شد.
٧٢- آن زمان عالم مى‌شوند كه در گردنهايشان غل و زنجير است به رو به شدت به داخل آب گرم كشيده مى‌شوند بعد داخل آتش شده از هر طرف آنها را احاطه كرده داخلشان با آتش پر خواهد شد.
٧٣- بعد داخل آتش به آنها گفته مى‌شود بتهايى كه غير از خداوند تعالى به آنها عبادت كرده آنها را به خداوند تعالى شريك قرار مى‌داديد كجايند تا بيايند كمك شما باشند، كفار در جواب مى‌گويند كه آن بتها گم شدند آنها را نمى‌بينيم تا از آنها فايده گيريم، بلكه الحال بر ما معلوم شد كه آن بتها چيزى نبودند و در عبادت آنها در ضلالت بوديم (يا محمد) خداوند تعالى به مانند غايب كردن بتها از كفار، كفار را هم از بتها غايب مى‌سازد اگر بخواهند همديگر را جستجو كرده بيابند نمى‌توانند.
٧٤- بعد داخل آتش به آنها گفته مى‌شود بتهايى كه غير از خداوند تعالى به آنها عبادت كرده آنها را به خداوند تعالى شريك قرار مى‌داديد كجايند تا بيايند كمك شما باشند، كفار در جواب مى‌گويند كه آن بتها گم شدند آنها را نمى‌بينيم تا از آنها فايده گيريم، بلكه الحال بر ما معلوم شد كه آن بتها چيزى نبودند و در عبادت آنها در ضلالت بوديم (يا محمد) خداوند تعالى به مانند غايب كردن بتها از كفار، كفار را هم از بتها غايب مى‌سازد اگر بخواهند همديگر را جستجو كرده بيابند نمى‌توانند.
٧٥- در جهنم به آنها گفته مى‌شود كه در ضلالت بودن شما كافران از آن است كه كبر و غرور كرده به بتها عبادت نموده آنها را بدون حق به خدا شريك قرار داده به نشاط مشغول بوديد.
٧٦- (يا محمد) آن وقت به كفار و عاصيان گفته مى‌شود از هر يك از درهاى جهنم بخواهيد وارد شويد كه آنجا جاويدان معذب خواهيد بود (جهنم) جايگاه متكبرين چه جاى بدى است.
٧٧- (يا محمد) به اذيت مشركين صبر كن در حقيقت وعده خداوند تعالى براى هلاكت كفار حق است البته واقع خواهد شد ليكن (يا محمد) بعضى از عذابهاى موعود را كه به آنها داده‌ايم يا به تو نشان داده تو را با مغلوب ساختن آنها شاد مى‌كنيم يا اين كه قبل از نشان دادن مغلوبيت و ذلت آنها تو را وفات مى‌دهيم (ليكن يقينا آنها را مغلوب و ذليل خواهيم كرد) اما بعد از درك موت همه آنها روز قيامت به طرف ما بر مى‌گردند از آنها انتقام مى‌كشيم آن وقت تو مى‌بينى (خداوند تعالى ضمن آيه شريفه ذلت و عذاب مشركين را براى رسول خود مبهم مى‌گذارد تا شوق آن حضرت افزون گردد ليكن خداوند تعالى در چند مورد ذلت آنها را به آن جناب نشان داد).