٣٦- در حقيقت يا محمد اشخاصى كه به قرآن فرستاده الهى گوش دهند و سخنان حكمت آميز درك كنند حق را قبول كرده ايمان مى‌آورند اما از مشركين كسانى كه به ايمان آوردن آنها تو حرص بيشتر دارى ولى آنها خودشان نمى‌خواهند، آنها به مثل مرده‌اند هم چنان كه مرده نمى‌تواند بشنود و ببيند آنها هم از ديدن حق و شنيدن آن كور و كر هستند مردگان را خداوند تعالى دوباره زنده مى‌كند و به طرف او رجوع مى‌كنند (درباره مشركين كه به سبب كفر مرده‌اند خداوند تعالى قادر است آنها را جبرا و قهرا وادار به قبول ايمان كرده زنده كند اما چون عالم اختيار است بايد خود مردم به دلخواه هدايت شوند).
٣٧- مشركين گفتند به چه جهت به محمد صلّى اللَّه عليه و آله از طرف خداوند تعالى غير از اين قرآن معجزه ديگرى نازل نمى‌شود تا به او ايمان بياوريم (اين آيه هم دليل بر رد معجزات ديگر است كه به آن حضرت نسبت مى‌دهند) بگو يا محمد خداوند به فرستادن معجزه قادر است ولى خداوند تعالى با ملاحظه مصلحت معجزه عطا مى‌فرمايد به خواهش نفس شما ميسر نيست ولى اكثر مردم مصلحت و قدرت الهى را ندانسته طلب معجزه مى‌كنند.
٣٨- در زمين هيچ حركت كننده‌اى نيست و نه در هوا پرنده‌اى كه به دو بال خود بپرد مگر اين كه آنها مثل شما امت و جماعت هستند براى آنها روزى و اجل مقرر شده هم چنان كه براى شما نوع بشر مقرر شده است احوال جميع موجودات در لوح محفوظ (علم الهى) ثبت شده چيزى فروگذار نكرده‌ايم جميع موجودات بعد از رسيدن وقت مقرر و درك موت به سوى پروردگار خويش خداوند تعالى محشور مى‌شوند.
٣٩- اشخاصى كه معجزات ما را (آيات قرآن را) تكذيب نموده‌اند گوششان از شنيدن سخن حق كر و زبانشان از گفتن سخن حق لال است در تاريكيهاى كفر و شرك مانده و خروج از تاريكى را نمى‌خواهند هر كه را خداوند تعالى بخواهد به سبب كفر و شرك خودش در ضلالت مى‌گذارد و هر كه را خداوند تعالى بخواهد به سبب ايمانش در راه مستقيم به راه حق ثابت و برقرار مى‌سازد.
٤٠- يا محمد به مشركين بگو به من خبر دهيد اگر در دنيا عذاب خداوند تعالى به شما برسد و شما را بگيرد و يا روز قيامت عذاب به شما در آيد از ترس عذاب و هول روز قيامت چه كسى را دعوت مى‌كنيد تا به شما كمك كرده از عذاب خلاص كند؟ آيا خداوند تعالى را دعوت مى‌كنيد يا به غير او بتها را مى‌خوانيد تا به شما كمك كند اگر راست مى‌گوئيد بيان كنيد.
٤١- يا محمد به آنها بگو آن وقت هيچ كس را دعوت نمى‌كنيد بلكه خداوند تعالى را مى‌خوانيد همين كه خداوند تعالى را براى رفع بلا طلب كرديد اگر خداوند تعالى بخواهد و مصلحت ببيند آن بلا را از شما بر مى‌دارد و چيزهايى را كه به خداوند تعالى شريك قرار مى‌دهيد از ياد مى‌بريد آن وقت غير از خداوند تعالى هيچ چيز در نظر نمى‌ماند.
٤٢- يا محمد حقيقتا به امم قبل از تو نيز پيغمبران فرستاديم هم چنان كه تو را به اين امت پيغمبر فرستاديم آنها را تكذيب كرده اطاعت نكردند چنانچه به تو هم اطاعت نمى‌كنند به سبب تكذيب، قحطى و گرسنگى و ناخوشى‌هاى بد به آنها مسلط كرديم بلكه توبه كنند و به طرف خداوند تعالى برگردند يا محمد اگر تكذيب كنندگان تو، توبه نكنند و برنگردند به آنها عذاب مى‌فرستيم. (مشركين اهل مكه توبه نكردند و به سوى خدا برنگشتند خداوند تعالى نيز در جنگ بدر به آنها عذاب فرستاد و تماما ذليل گشتند).
٤٣- پس چرا زمانى كه عذاب ما به آنها رسيد به سوى ما برنگشته و توبه و انابه نكردند بايد توبه كرده و برمى‌گشتند بلكه قلب آنها را قساوت گرفت در كفر و ضلالت باقى ماندند و توبه نكردند شيطان براى آنها عملشان را زينت داده به اعمال خود مغرور شده به انبياء تابع نشدند و در كفر و ضلالت باقى ماندند.
٤٤- تكذيب كنندگان پيغمبران سلف بلاهايى را كه خداوند تعالى به آنها فرستاد تا پند گرفته توبه كنند و به طرف خداوند تعالى برگردند همه را از ياد برده و توبه ننمودند (ما هم) درهاى هر قسم خير و منفعت را روى آنها باز كرديم و هر قسم نعمت به آنها اعطا كرديم بلكه به سبب نعمت به طرف خداوند تعالى رجوع كنند؛ بعد از باز كردن درهاى هر گونه خير و منفعت به آن نعمتها شاد و مغرور شده در كفر و ضلالت باقى ماندند، بعد از اتمام نعمتها آنها باز هم طغيان كرده به خداوند تعالى شاكر نگشتند از اين جهت در حالى كه در نعمت شاد و خرم بودند ناگهان به آنها عذاب فرستاديم و در داخل عذاب متحير و سرگردان ماندند از رحمت الهى و جميع خير و منفعت بى‌نصيب گشته و تماما هلاك گرديدند.