اقامت در مدينه با خداوند تعالى و پيغمبر او محاربه نمود به انتظار ماندند (براى اين منتظر ماندند تا ابو عامر از قيصر روم كمك گرفته مدينه را خراب نموده رسول خدا را به قتل رسانده و خود در آن مسجد نماز بخواند) قسم مى‌خورند كه در بناى آن مسجد هيچ چيز جز نماز خواندن و عبادت به خداى يكتا نمى‌خواهيم اما خداوند تعالى شهادت مى‌دهد كه آنها در سخنان خود كاذبند (و بناى مسجد به ضرر و اختلاف انداختن بين مردم گذاشته شده است).
١٠٨- يا محمد هيچ وقت به آن مسجد داخل نشده آنجا نماز نخوان (يا محمد) البته مسجدى كه (مسجد قبا) بناى آن از بدو ساختمان از روى تقوى بنا شده سزاوارتر است كه به آنجا داخل شده نماز بخوانى (نه در مسجد ضرار) در مسجد قبا مردانى هستند كه در وقت نماز پاكى از هر قسم نجاست را دوست مى‌دارند خداوند تعالى هم اشخاص پاك و منزه را دوست مى‌دارد.
١٠٩- آيا آن كه بناى دين خود را بر رضايت خداوند تعالى و تقوى محكم كند بهتر است يا آن كه بناى خود را كنار سيلابى بگذارد كه رو به ويرانى است، و عاقبت آن بنا بانى خود را به آتش جهنم بيندازد (كدام بهتر است) (خداوند تعالى شخص منافق و كسى را كه دين و ايمان محكمى ندارد به شخصى كه كنار سيلاب بناى عمارت مى‌كند تشبيه مى‌فرمايد همان طور كه آن بنا دوام و بقا ندارد دين آن منافق هم پايه و بنا ندارد) خداوند تعالى جماعت ظالم را به طرف حق هدايت نمى‌كند (اين آيه شريفه مثل براى مسجد قبا و مسجد ضرار و مشابه آنها مى‌باشد يعنى به اينان مسجد قبا و هر مسجدى كه بناى آن به تقوى گذاشته شده، و رضايت احديت در آن است از نجات يافتگان مى‌باشند. ولى به اينان مسجد ضرار كه بناى آن به كفر و نفاق گذاشته شده داخل جهنم شده عذاب خواهند شد).
١١٠- مسجدى كه آنها بنا كرده‌اند بيشتر در قلب آنها شك و نفاق را افزون مى‌كند از نفاق كنار نمى‌شوند مگر اين كه قلب آنها پاره پاره شده متفرق شود آن وقت شك و نفاق از قلبشان خارج مى‌شود (يعنى هر قدر منافقين سلامتند قلبشان از شك و ريب و نفاق خالى نمى‌شود همين كه هلاك شدند قلبشان به سبب موت متلاشى شده از شك و ريب خالى مى‌شود) خداوند تعالى به احوال جميع مخلوق عالم است و از روى حكمت درباره منافقين حكم مى‌كند.
١١١- در حقيقت خداوند تعالى در جهاد كردن از مؤمنين جان و اموالشان را خريد تا عوض آن به آنها جنت عطا كند (هم چنان كه در خريد و فروش موقع خريدن بايد عوضش داده شود همچنين است معامله آخرت، خداوند تعالى به شخصى كه از مال و جان گذرد بهشت عطا مى‌كند) اين عوض دادن از اين جهت است كه در راه خداوند تعالى جهاد مى‌كنند در جهاد كردن يا دشمن را به قتل مى‌رسانند يا اين كه خودشان مقتول مى‌شوند در هر دو صورت خداوند تعالى به آنان جنت عطا مى‌كند وعده خداوند تعالى به جهاد كنندگان در تورات و انجيل و قرآن ثابت است بايد به وعده خود وفا كند، كيست كه به عهد خود بيشتر از خداوند تعالى وفا كند؟ اى مؤمنين در اين معامله كه با خداوند تعالى كرده‌ايد به شما بشارت باد (بهتر از اين معامله نمى‌شود) كه اين (خريد و فروش) كاميابى بزرگ است.
١١٢- (ضمن آيه صفت مؤمنين بيان مى‌شود) مؤمنين كسانى هستند كه از گناهان خود توبه مى‌كنند، به خداوند تعالى عبادت خالص مى‌نمايند، در هر مقام به خداوند تعالى حمد و ثنا مى‌كنند، تحمل زحمت كرده طلب علم مى‌كنند (صفت مشخص و بارز مؤمن عالم بودن است) نماز خوانده ركوع و سجود مى‌كنند، به صفات نيك امر مى‌كنند، از اعمال قبيحه نهى مى‌نمايند احكام واجبه الهى را عمل مى‌آورند، يا محمد به مؤمنين صاحب صفات مذكوره رحمت و بخشش خداوند تعالى را بشارت بده.
[توضيح: به رسول خدا خبر دادند كه فلان شخص مؤمن از براى پدران مشركشان استغفار مى‌كند رسول خدا فرمود ما هم از براى آنها استغفار مى‌كنيم آن وقت آيه شريفه زير نازل شده فرمايد:] ١١٣- براى پيغمبر و مؤمنين جايز نيست كه درباره مشركين استغفار كنند تا خداوند تعالى گناهان آنها را ببخشايد اگر چه آن مشركين اقرباى نزديك مؤمنين باشند بعد از آن كه براى مؤمنين واضح و آشكار شده كه مشركين در جهنم خواهند بود چگونه مى‌توانند براى آنها استغفار بكنند.
١١٤- اين آيه شريفه جواب سؤالى است كه از آيه قبلى ناشى مى‌شود زيرا در آيه قبلى فرمود كه براى پيغمبر و مؤمنين جايز نيست كه درباره مشركين استغفار كنند از اين آيه اين سؤال ناشى مى‌شود «و اگر كسى چنين سؤال بكند بى‌مورد نخواهد بود» الحال كه براى پيغمبر و مؤمنين جايز نيست كه از مشركين استغفار كنند پس به چه جهت ابراهيم عليه السّلام براى پدر مشرك خويش استغفار نمود در جواب سؤال احتمالى، خداوند تعالى ضمن آيه فرمايد): استغفار ابراهيم براى پدرش بنا به وعده‌اى بود كه به پدرش داده بود چون خلف وعده عيب بزرگى است حضرت ابراهيم خلف وعده نكرده استغفار نمود ولى استغفارش مثمر واقع نشد چون به ابراهيم عليه السّلام معلوم شد كه پدرش دشمن خداوند تعالى است آن وقت از پدرش تبرى كرده كنار شد ديگر استغفار ننمود در حقيقت ابراهيم رئوف و رقيق القلب بود. (با آن كه پدرش به او گفت اى ابراهيم من تو را سنگ مى‌زنم و